การจัดเตรียมงานสวดพระอภิธรรม : หน้า 107/168

หรือแม้แต่ห้อยลงมาจากโลงศพ ห้ามข้าม กรายเป็นอันขาด ถือว่าเสียมารยาทอย่างยิ่ง ไม่เคารพหรือไม่ให้เกียรติแก่ผู้ตาย แม้ใช้ สิ่งของทับ อาทิ พานดอกไม้ทับก็ไม่สมควร ๔.ตู้พระอภิธรรม ถ้าจัดสวดศพที่ใด ไม่ ว่าที่บ้านหรือที่วัดก็ตาม ต้องตั้งตู้พระอภิธรรม ไว้เบื้องหน้าเสมอพระสงฆ์ ๕.เครื่องสักการะอีกสองที่ แต่ละที่จะ ประกอบด้วย กระถางธูปเชิงเทียน และแจกัน ดอกไม้ ที่หนึ่งสำหรับตั้งไว้หน้าศพสำหรับคน เป็นไหว้ศพ ถือว่าเป็นเครื่องสักการะศพ อีกที่ หนึ่งสำหรับให้ผู้ตายบูชาพระ จัดตั้งไว้หน้าตู้ พระอภิธรรมขณะพระสวดพระอภิธรรม บังสุกุล และหรือเมื่อพระเทศน์ สำหรับผ้าที่ใช้ทอดถวายพระนั้น จะเป็นผ้า อาบผ้าสบง ผู้ว อย่างหนึ่งอย่างใด หรือผ้า ไตรทั้งชุดก็ได้ แล้วแต่ฐานะและความต้องการ ของเจ้าภาพ 9.ไทยธรรม หมายถึง ของที่ควรถวาย พระหรือของทำบุญ (มักใช้กันผิดๆ รวมทั้งตัว ผู้เขียนด้วยว่า “ไทยทาน” ซึ่งหมายถึงของที่ ควรให้ทาน) เจ้าภาพจัดเตรียมสุดแต่จะเห็น เหมาะสม มีดอกไม้ ธูปเทียน และของใช้อัน สมควรแก่พระภิกษุเช่น สบู่ ยาสีฟัน แปรงสีฟัน สบง จีวร เป็นต้น จะมากน้อยเพียงใดก็ได้ แล้วแต่ฐานะเจ้าภาพ อนึ่งถ้าปรารถนาจะถวาย เงิน ควรเขียนจำนวนเงินลงในใบปวารณา แล้ว มอบเงินไว้กับไวยาวัจกร ไม่ควรนำเงินใส่ซอง ปัจจุบันผู้เขียนเห็นตามวัดมักตั้งเครื่อง ถวายโดยตรง และควรถวายเท่ากันทุกรูปโดย ทองน้อย ดูสะดวกดี (แต่ก็เป็นการเทียมเจ้า) ไม่มีอคติ เครื่องทองน้อยที่หนึ่งๆ มี ๕ ชิ้น คือเชิงปักธูป ๑ เชิงปักเทียน กรวยสำหรับใส่ดอกไม้ ๑ ล (เท่าที่เห็นมักจะทำเป็นพุ่มดอกบานไม่รู้โรย คง เพราะจัดง่ายและเหี่ยวโรยช้า บางทีใช้ผ้าสี 4.ภาชนะใส่น้ำเพื่อกรวดน้ำ เจ้าภาพ ต้องเตรียม อาจจะเป็นเต้าน้ำ จอกหรือแก้วน้ำ ก็ได้ และมีภาชนะรองรับน้ำที่กรวดแล้ว พร้อม ทั้งน้ำสะอาด ขณะที่พระกล่าวอนุโมทนาว่า กล่าวอนุโมทนานั้น เราก็ตั้งใจกล่าวคำกรวด น้ำในใจเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้ผู้ตาย แล้วแต่เรา จะอธิษฐาน อาจใช้ภาษาไทยง่ายๆ ว่า “ขอบุญ กุศลที่ข้าพเจ้าบำเพ็ญแล้ว จงอำนวยผลให้ วิญญาณของผู้ตาย (เอ่ยชื่อก็ได้) ไปสู่สุคติเถิด” ชมพูอ่อนๆ หรือผ้าตาดสีทองทำเป็นดอกบัวตูม) “ยะถาวะริวะหาปุรา...” ก็ค่อย ๆ เทน้ำลงใน รวมตั้งไว้ในพาน อนึ่งในการตั้งเครื่องสักการะ ภาชนะรองรับโดยไม่ขาดสายจนถึง “มะณี หรือเครื่องทองน้อย ต้องตั้งธูปเทียนคู่กันโดย โชติระโส ยะถา” เทน้ำให้หมด ขณะที่พระ ให้ธูปอยู่ด้านซ้าย เทียนอยู่ด้านขวาของเรา โดย เวลาเคารพศพก็ตั้งธูปเทียนมาทางตัวเรา แต่ เวลาจัดให้ผู้ตายบูชาพระ ต้องจัดให้ธูปเทียน เข้าหาศพ ปัจจุบันตามวัดต่างๆ ในกรุงเทพฯ ใช้เครื่องทองน้อยเพียงชุดเดียว ให้ญาติเคารพ ศพและให้ศพบูชาพระ เพียงแต่หันธูปเทียน กลับกันเท่านั้น ส่วนดอกไม้ที่ใช้เคารพศพจะ เป็นดอกไม้ชนิดใดก็ได้ แต่ต้องไม่ใช่ดอกบัว เพราะสมควรใช้บูชาพระเท่านั้น “สุคติ” ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตย สถาน (๒๕๒๕ : ๘๒๖) แปลว่า “ทางดำเนินดี ทางสวรรค์ ภูมิที่ไปเกิดมีความสุขความสบาย ส่วนน้ำที่กรวดแล้วนั้นให้นำไปเทในที่แจ้ง 5.ผ้าบังสุกุล ในการนิมนต์พระมาสวด หรือใต้ต้นไม้ใหญ่ ผู้ใหญ่บางท่านสอนว่าขณะ พระอภิธรรมหน้าศพ ย่อมมีการบังสุกุลคือการ เทน้ำลงบนพื้นดิน ให้กล่าวฝากน้ำกรวดไว้กับ ทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้ผู้ตาย ต้องมีผ้าสำหรับ แม่พระธรณีด้วย ผู้เขียนเข้าใจว่า คงจะเป็น ทอดถวายพระ ๔ รูปด้วย และถ้าไม่เกินกำลัง ความเชื่อที่ยึดถือมาจากพุทธชาดก ตอนพระ เจ้าภาพควรมีการทอดผ้าทุกครั้งที่มีการบังสุกุล พุทธองค์ผจญมารมากกว่า อ่านต่อฉบับหน้า กัลยาณมิตร ธันวาคม ๒๕๓๙