พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ : หน้า 124/204

ท่องไปในสามสหัสวรรษ : จิรวัฒน์ ณพียงใจ พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่าอนุสรณ์สถานนั้น เป็นสิ่งที่จะช่วยสื่อให้ผู้คนทั้งหลายได้รู้เรื่องราว ของผู้สร้างหรือผู้ที่เขาสร้างไว้ให้เป็นอนุสรณ์ ทําให้เกียรติคุณของท่านผู้นั้นคงอยู่คู่โลกตลอดไป ตราบเท่าที่อนุสรณ์สถานยังดำรงอยู่ ถ้าหาไว้ด ต่างหน้าแบบศาลเพียงตาก็คงอยู่ได้ไม่กี่ปี แต่ถ้า ทุ่มเทท่ากันอย่างดีก็อาจจะอยู่ได้เป็นร้อยปีพันปี เลยทีเดียว อย่างเช่นรูปสลักใบหน้าของอดีต ประธานาธิบดีของสหรัฐอเมริกาสี่ท่านที่แกะสลัก จากยอดเขาทั้งลูก หรือมหาวิหารพระมงคลเทพมุนี ที่พวกเรากำลังทุ่มเทช่วยกันสร้างอยู่ในเวลานี้ เป็นด้น ดังกล่าว ก็เท่ากับช่วยกระตุ้นให้ชาวโลกทั้งหลาย ฉะนั้น พอได้มาเห็นผลงานการก่อสร้าง ที่เป็นเสมือนอนุสรณ์สถานของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ เกิดความสนใจใคร่รู้เรื่องราวของพระองค์ขึ้นมา ครั้นเมื่อมีการศึกษาค้นคว้าหาข้อมูลเกี่ยวกับ พระองค์กันมากขึ้นก็จะยิ่งท่าให้เกียรติคุณของ พระองค์ปรากฏให้เห็นอย่างเด่นชัดทั้งในด้านการรบ ปณิธานอันยิ่งใหญ่ สมแล้วที่บรรดานักวิชาการ การปกครอง การก่อสร้าง วิสัยทัศน์และมโน ทางด้านประวิติศาสตร์และโบราณคดีทั้งหลายพา กันยกย่องพระองค์ว่าทรงเป็นกษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่ ที่สุดในประวัติศาสตร์ของกัมพูชา จึงไม่น่าแปลก ใจที่จะเห็นรูปภาพหรือรูปประติมากรรมของ พระองค์ปรากฏอยู่ทั่วไปในแผ่นดินกัมพูชา ทำนองเดียวกับที่คนไทยมีความจงรักภักดี และ เทิดทูนบูชาสมเด็จพระปิยมหาราชของเรา ตอนที่ ๗ มหาราชองค์สุดท้ายของอาณาจักรกัมพูชา