ผลงานของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ : หน้า 127/204

อาณาจักรกัมพูชาจนอาจกล่าวได้ว่ากว่าครึ่งหนึ่งของ โบราณสถานที่ยังหลงเหลือให้เห็นเป็นพยานอยู่ทุกวันนี้ทั้ง ในประเทศกัมพูชา เวียดนาม ลาวและไทย ส่วนใหญ่เป็น ผลงานของพระองค์ นอกจากนี้ยังได้ทรงสร้างพระพุทธรูป จำนวนมากและได้อัญเชิญไปประดิษฐานตามเมืองต่าง ๆ ทั่วพระราชอาณาจักร ในส่วนของการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนานั้น ปรากฏว่าพระองค์และพระมเหสีคือพระนางชัยราชเทวีได้ ทรงทำทานบริจาคทรัพย์สินแก่วัดวาอารามและศาสนสถาน ต่างๆ ทั่วพระราชอาณาจักรจนบัญชีรายการข้าวของที่ อุทิศถวายแก่ศาสนสถานยาวเหยียดเต็มจารึกที่ค้นพบ ณ พระราชวัง นครธม หลังจากพระนางชัยราชเทวีพระมเหสีองค์แรก ได้สิ้นพระชนม์ไปแล้ว พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ได้ทรง อภิเษกกับพระนางอินทรเทวีผู้ซึ่งเป็นพระเชษฐภคินีของ พระนางชัยราชเทวี พระนางอินทรเทวีนี้มีจารึกกล่าว ยกย่องว่าทรงมีปัญญาความรู้ยิ่งกว่านักปรัชญา ซึ่งก่อน หน้านี้พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ได้ทรงแต่งตั้งให้เป็นอาจารย์ ใหญ่ในวัดทางพระพุทธศาสนา พระนางได้ประทานคำ สอนแก่บรรดาสตรีทั้งหลาย และทรงเป็นผู้มีความ ปรารถนาอย่างแรงกล้าในการประพฤติปฏิบัติธรรม อีก ทั้งยังได้ทรงเป็นกำลังสำคัญในการ ช่วยแพร่พระมหากรุณาธิคุณของ พระเจ้าชัยวรมันที่ ๒ ในด้านการน่า ธรรมะในพระพุทธศาสนาไปสู่ชาว กัมพูชาทั้งปวง พระนางคือผู้แต่งคำ จารึกที่ค้นพบในพระราชวังหลวงด้วย ภาษาสันสกฤตที่ไพเราะสละสลวยยิ่งนัก การปรับปรุงระบบสุขศาลาและ โรงพยาบาล พยาบาลไว้เป็นอย่างดียิ่งกว่านโยบายประกันสุขภาพถ้วน หน้า ๓๐ › บาทรักษาทุกโรคของรัฐบาลยุคไทยรักไทยเลียอีก โดยได้ทรงวางแผนการสาธารณสุขไว้อย่างกว้างขวาง มี โรงพยาบาลถึง ๑๐๒ แห่งกระจายอยู่ทั่วไปทั้งในราชธานี และหัวเมืองต่างๆ ทั่วทุก ภูมิภาคเรียกว่าอโรคยาศาล สำหรับโรงพยาบาลในส่วนภูมิภาคทุกแห่งได้ กำหนดให้สร้างตามรูปแบบมาตรฐานเดียวกัน คือสร้าง ด้วยไม้มีห้องทำด้วยศิลาติดอยู่ และมีคำจารึกบูชาพระ ไภสัชยคุรุพระโพธิสัตว์ซึ่งเป็นเทพเจ้าแห่งการแพทย์ ใน จะมีอัตรา โรงพยาบาลหรืออโรคยาศาลแต่ละแห่ง เจ้าหน้าที่ประจำรวม ๓๒ คน ประกอบด้วยแพทย์ ผู้ช่วย แพทย์ ผู้จ่ายยา คนครัว เจ้าหน้าที่จัดเตรียมเครื่องสังเวย บูชาพระพุทธรูป บุรุษพยาบาล พยาบาลหญิง เจ้าหน้าที่ ต้มยาและบดยา ฯลฯ โดยพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ได้พระ ราชทานข้าวจำนวน ๑,๐๐๐ ตันต่อเดือน รวมทั้งอาหาร และยาชนิดต่าง ๆ เป็นประจำทุกเดือน ซึ่งทั้งหมดนี้ย่อม สะท้อนให้เห็นถึงพระกรุณาอันกว้างใหญ่ของพระเจ้าชัย วรมันที่ ๗ ดังจารึกที่ประกาศไว้ว่า “พระองค์ทรงรู้สึกถึงความเจ็บปวดของปวง พสกนิกรยิ่งกว่าพระองค์เอง เนื่องจากความทุกข์ขอ ราษฎรย่อมก่อให้เกิดความทุกข์ทรมานต่อพระราชา ยิ่ง FEATURES TOULK LIKE STO กว่าความทุกข์ของพระองค์เองเสียอีก” การสร้างทางหลวงเชื่อมอินโดจีน จากจารึกที่ปราสาทพระขรรค์ ได้กล่าวถึง “บ้านซึ่งมีไฟ” จำนวน ๑๒๑ หลังที่พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ทรงโปรด ให้สร้างตามถนนที่แผ่เชื่อมโยง ครอบคลุมไปทั้งพระราชอาณาจักร เป็นเส้นทางหลวงสูงเหนือระดับน้ำ ท่วมรวมทั้งสะพานข้ามแม่น้ำด้วย พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ได้ทรง วางแผนและปรับปรุงระบบการรักษา หระนางอินทรเทวี โดยในจารึกได้กล่าวถึงเส้นทางและ ที่พักสําหรับผู้เดินทางไว้ว่า กัลยาณมิต พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๔ ๒๕