เรื่องราวของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ : หน้า 125/204

เรื่องราวของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ มีปรากฏอยู่ ในจารึกหลายแห่งโดยเฉพาะจารึกที่ปราสาทตาพรหม ปราสาทพระขรรค์ ปราสาทบันทายฉมา ปราสาทบายน ปราสาทพิมานอากาศ รวมทั้งจารึกตามอโรคยาศาล จารึก จามที่ไม่ชอนและปราสาทหลายแห่งในเมืองไทย จากจารึกต่างๆเหล่านี้พอจะปะติดปะต่อให้ทราบ ว่าพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ น่าจะประสูติระหว่างปี พ.ศ.๑๖๖๓ - ๑๖๖๘ ในรัชกาลพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๒ พระราชบิดา ของพระองค์คือพระเจ้าธรณินทรวรมันที่ ๒ ซึ่งทรงเป็น พระญาติผู้สืบราชสมบัติต่อจากพระเจ้าสุริยวรมันที่ ๒ พระราชมารดาคือพระนางชัยราชจุฑามณี เจ้าชายชัยวรมันได้อุปภิเษกกับเจ้าหญิงชัยราชเทวี ตั้งแต่ทรงพระเยาว์ และต้องพลัดพรากจากกันเป็นเวลา นานเพราะพระองค์ได้เสด็จน่า ทัพไปรบป้องกันเมืองวิชัย ปุระหรือเมืองบิญดิญในปัจจุบัน ทำให้พระนางชัยราชเทวี ทรงเศร้าโคกเป็นอย่างมาก ดังปรากฏในจารึกที่พระเชษฐ ภคินีคือพระนางอินทรเทวีโปรดให้เขียนไว้บนแผ่นหินที่ ฐานพระราชวังหลวงว่า “ภรรยาต้องอาบน้ำตาโศกสลดเช่นสีดาที่รอคอย พระสวามี ได้แต่สวดอ้อนวอนให้พระองค์ทรงกลับคืนมา ตามพิธีกรรมของพราหมณ์ แต่ในที่สุดพระนางก็ได้พบวิธี ปีกสมาธิตามแบบพระพุทธศาสนา" จารึกนี้ยังมีข้อความระบุต่อไปอีกว่า “ทรงได้รับ การชี้แนะจากพระเชษฐภคินีคือพระนางอินทรเทวีให้เพ่ง พิจารณาพระพุทธเจ้าเป็นนิมิต พระพุทธศาสนาได้ หนทางให้พระนางรู้ว่าจะทำอย่างไรในการแก้ไขความ ทุกข์โศกเหมือนกับการเดินอยู่บนเปลวเพลิงและทะเลแห่ง ความวิปโยค” ระหว่างที่เจ้าชายชัยวรมันไปราชการสงครามอยู่ที่ ประเทศจัมปา พระราชบิดาคือพระเจ้าธรณินทรวรมันที่ ๒ ได้สิ้นพระชนม์ลง ปรากฏว่าพระญาติคือพระเจ้ายโสวรมันที่ ๒ ได้เสด็จขึ้นครองราชย์ต่อมา แต่ก็อยู่ในราชสมบัติได้ไม่ นานก็ต้องเสียอำนาจให้แก่ขุนนางผู้ใหญ่ที่ประกาศตนขึ้นเป็น กบิตริย์ภายใต้พระนามว่าพระเจ้าตรีภูวนาทิตย์ หรือพระ อาทิตย์แห่งสามโลก เมื่อข่าวการแย่งชิงราชสมบิตไปถึงเมืองจัมปา เจ้าชายชัยวรมันได้เร่งถอนทัพกลับมากู้สถานการณ์แต่ เมื่อมาถึงก็ปรากฏว่าแผ่นดินได้ตกอยู่ภายใต้อำนาจของ พระเจ้าตรีภูวนาทิตย์ไปแล้ว พระองค์จึงต้องอยู่อย่างซ่อน เร้นนอกเขตเมืองพระนครเพื่อรอคอยโอกาสกอบกู้แผ่นดิน ด้วยความมุ่งมั่นอดทนนานถึง ๑๕ ปี การกอบกู้แผ่นดินของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ต่อมาในปี พ.ศ. ๑๗๒๐ พระเจ้าชัยอินทรวรมัน กษัตริย์ผู้เรืองอำนาจแห่งจำปาได้ยกกองทัพเรือเข้าจู่โจม ยึดเอาเมืองยโศธรปุระไว้ได้ พระเจ้าตรีภูวนาทิตย์ถูกจับ ประหารชีวิต เมืองยโสธรปุระที่ยิ่งใหญ่มานานเกือบสาม ร้อยปีได้ถูกทำลายลงโดยกองทัพจามซึ่งเข้าปล้นกวาด ต้อนผู้คนและทรัพย์สมบัติไปเป็นอันมาก เมื่อพระราชบัลลังก์กัมพูชาว่างจากกษัตริย์ เจ้าชายชัยวรมันจึงเห็นว่าโอกาสของพระองค์มาถึงแล้ว แต่ก่อนที่จะสถาปนาพระองค์ขึ้นเป็นกบัตริย์ พระองค์ได้ ทรงยกกองทัพเข้าโจมตีราชอาณาจักรจำปาเพื่อตอบโต้การ กระทำย่ำยีของจามโดยได้ทรงน่าทัพเข้าประจันบานกับกอง ทัพจามครั้งแล้วครั้งเล่า ทั้งการรบทางบกและทางทะเล ดังที่ปรากฏในภาพจำหลักบนผนังกำแพงปราสาทบายน ในที่สุดสันติภาพก็กลับมาสู่แผ่นดินกัมพูชาอีก ครั้งหนึ่ง พระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ ได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็น กษัตริย์ในปี พ.ศ.๑๗๒๔ โดยได้มีการซ่อมแซมปรับปรุง ทัยยาณมิตร พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๒๕ ๒๓