ประวัติศาสตร์และศาสนา : หน้า 41/124

การที่มีสมณฑ์ การที่มีสมณเพศมาประกาศคุณศาสนานั้น ต้องเป็นที่ ชัดเจนว่า มีประชากรที่รองรับลัทธิความเชื่อ หรือเชื่อมั่นในด้าน การขยายตัวของชุมชนไว้บ้างแล้ว การเดินทางมายังสุวรรณภูมิตามการเผยแพร่นั้น แสดงถึง หลักฐานที่สำคัญประการหนึ่งทางด้านโบราณคดี และเป็นหลัก ฐานเชื่อมต่อเข้ากับสิ่งที่พระจีนได้เล่าถึงการเดินทางเข้ามายัง อ่าวลึก คลองท่อม หรือจุดอื่น ๆ ที่บริเวณภาคใต้ของประเทศไทย นี้เอง ราชาองค์ที่กล่าวต่อมาคือ ภัทธะพิเศษ (Kush Kadphises) นั้น เสวยราชย์ตามเสถียรโพธินันทะ ระบุในปี พ.ศ.๕๕๓ มี รัชสมัยนานถึง ๓๕ คำจารึกของเหรียญ ภัทธะพิเศสที่ว่า "พระราชาผู้พิทักษ์ ธรรม” หรืออีกนัยหนึ่งพระธรรมราชา ก็มาจากรัชสมัยปฐมวงศ์ และยุคนี้เอง ราชาสำนักฮั่น เม่ง เต้ ได้เข้ามาเจริญไมตรีในยุคนี้ กษัตริย์ที่มีความสำคัญยิ่งก็คือ กนิษกะธรรมมหาราชา หรือกนิษกะที่ ๒ บางคนเรียกว่าเป็นพระเจ้าอโศกที่ ๒ ด้วย เพราะมีพระราชกรณียกิจเป็นอมตะ พระองค์เสวยราชปี ๒๕๓ ครองอาณาจักรโบคาน ครองอิหร่านบางส่วน เตอร์กิสถาน เข้า ซินเกียง ครองชินเกียง ได้อาณาจักรซอกเตียน่า อาณาจักร ซีเรียน ในอินเดียเข้ามาถึงแคชเมียร์ ปัญจาป ลุ่มน้ำคงคาที่มัธยม ประเทศ เป็นกษัตริย์ที่เสี่ยงจังมาเยือนแล้วบันทึกว่า ทรงเป็นผู้ ทำนุบำรุงพุทธศาสนาในนิกายสรวาสติวาทิน โดยเสี่ยงจัง หรือ พระถังซำจั๋ง ระบุว่า กระทำที่แคชเมียร์ หรือกาษมีระ มีพระสงฆ์ ชุมนุมกว่า ๕๐๐ พระปารวะเป็นประธาน นามของพระเจ้ากนิษกะนี้ ใช้ภาษากรีกบ้างเหมือนกันในการ ทำกษาปณ์ ในรัชสมัยนี้ภาษาที่ใช้ต่างกันออกไป คือในอินเดีย ใช้คาโรช (Kharoshthi) กรีกที่อยู่ในรัชสมัย ใช้ภาษาวกุชฉาน ซึ่งไม่มีอักษรจาร แต่จารด้วยปรากฤต ขณะที่ในราชสำนักนั้น มหากวีอัศวโกษา เขียนเป็นภาษาสันสกฤต สิ้นยุคพระเจ้ากนิษกะแล้ว ปรากฏว่าพวกอิหร่านได้ก่อศึก และท้ายสุดกำลังของราชวงศ์กุษาณะสุดท้าย ซึ่งไปฟังปุโรหิต พราหมณ์ ต้องพ่ายแพ้ เสียบัลลังก์และดินแดน ราชาองค์สุดท้ายนี้พระนามว่าสุเทพ (วาสุเทว (Vasu Dava)) เหรียญวาสุเทพนี้ ได้ทำให้เราเห็นภาพของกษัตริย์ซึ่งหัน ไปเคารพการบูชาไฟ เนื่องจากสอบกับพวกอิหร่านซึ่งแผ่ขยาย ลัทธิมีสระเข้ามาอีกครั้ง วาสุเทพยังมีเหรียญที่ทรงพระนามอีกอย่างว่า Kushan Shananshan ทรงนับถือมาสด้า การเข้าครองคันธาระของพวก อิหร่านทำให้เกิดการผสมผสานศิลปกรรมอิหร่านขึ้นด้วย Kalyanamitra.org กัลยาณมิตร ๓๙