วิวัฒนาการของเจดีย์จากสถูป : หน้า 56/124

เ พียงแต่เมื่อรับหน้าที่เป็นผู้เล่า จึง ขอรับหน้าที่เป็นผู้เรียบเรียงข้อมูล ทั้งหลายเหล่านั้น พร้อม ๆ กัน ไปทีเดียว เพื่อความรู้ และความเข้าใจของผู้ กระหายใคร่รู้ทุกคน เจดีย์ที่เราเห็นกันอยู่ทุกวันนี้ มีวิวัฒนา การมาจากสถูป หรือ Stupa ในอินเดียโบราณ ซึ่งเดิมมีไว้เพื่อเป็นอนุสรณ์สถาน โดยสร้างเป็น เนินดินลักษณะกึ่งครึ่งวงกลมครอบลงบนหลุมศพ ของบุคคลสำคัญทั้งหลาย หลายคนพากันคิด หรือให้คําจํากัดความว่า เจดีย์ หรือ Pagoda ซึ่งเกิดขึ้นในภายหลังนั้น จะต้องมาจากความคิด ในการอนุสรณ์สถานของคนตายมาก่อนเป็นแน่ เพียงแต่การสร้างเจดีย์ในพุทธศาสนาเท่านั้น ที่ สร้างขึ้นเป็นครั้งแรกเพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ตามสถานที่สำคัญ 1 ทําให้คนธรรมดา ๆ ในยุคต้น ๆ ของ พุทธศาสนาไม่กล้าสร้างอนุสรณ์สถานของตนเอง ต่าง ในลักษณะของเจดีย์ เพราะเกรงว่าจะเป็นการ ยกตนขึ้นเทียบเท่ากับองค์พระศาสดา และเริ่มมา สร้างให้กับคนธรรมดาก็ในยุคหลัง ๆ นี้เท่านั้น เมื่อนิยามการสร้างเจดีย์ที่แท้จริงเสื่อมสลายลง คงไว้แต่เพียงลักษณะทางสถาปัตยกรรมดังที่ กล่าวมาแล้ว หลักในการสร้างเจดีย์สมัยแรกเริ่มของ ศาสนาพุทธนั้น จะสร้างขึ้นโดยคำนึงถึงความ สะดวกในการมาสักการบูชาของคนในละแวกพื้นที่ นั้นเป็นสำคัญ เพราะเจดีย์ที่บรรจุพระบรมสารี ริกธาตุเป็นเสมือนตัวแทนของพระพุทธองค์ที่ทรง ดับขันธปรินิพพานไปแล้ว แต่ไม่มีหลักฐานระบุ หรือหลงเหลืออยู่เลยว่า การสร้างนั้นมีรูปลักษณะ หรือสัญฐานเป็นเช่นไร นอกจากหลักเกณฑ์ของ การไปมาสักการะของพุทธศาสนิกชนได้โดยง่าย อยู่ในที่สูง หรืออยู่ที่ ๆ สามารถมองเห็นได้ง่าย ได้ไกลจากจุดต่าง ๆ โดยรอบ ซึ่งหลักเกณฑ์ อันนี้ถือใช้กันต่อ ๆ มา ไม่ว่าจะเป็นในประเทศ จีน ทิเบต ญี่ปุ่น หรืออินเดีย ด้วยถือว่าเป็นสิ่ง ที่มีค่าสูงสุด พระพุทธเจ้า การก่อสร้างจึงนอกจากจะสวยงาม แล้ว ยังจะต้องอยู่ในภูมิประเทศที่มองเห็นได้ชัด จากที่ต่าง ๆ ได้อีกด้วย และเมื่อขึ้นไปอยู่ใน เจดีย์สถานเหล่านั้นแล้วก็จะต้องมองเห็นที่ต่าง า รอบตัวได้กว้างและชัดไกลอีกด้วย อันเป็นคติ แรกเริ่มของการสร้างเจดีย์สถานเท่าที่มือประวัติ เอื้อมถึง นั่นคือคติจากเนื้อในของพระ พุทธศาสนา ในช่วงเวลาของพระเจ้าอโศกมหาราช ราชวงศ์เมารยะผู้ยิ่งใหญ่ราชวงศ์ต้น ๆ ของอิน เดียโบราณ ที่ทรงใช้เป็นแนวทางสำคัญที่สุดใน เพราะเป็นตัวแทนพระองค์ของ ศาสต เอือม ง ณ การสร้างพุทธเจดีย์ในสมัยของพระองค์ ซึ่งจะ อธิบายในตอนต่อ ๆ ไป และจะทำให้เห็นชัดเจน ขึ้นอีกมาก สำหรับนิยามและที่มาในการสร้าง ว่ามิได้เป็นไปเพราะความสวยงามอย่างเดียวเท่านั้น แต่ยังซ่อนหลักปรัชญา และสมาธิไว้ให้คนรุ่นหลัง ศึกษาได้อย่างน่าพิศวง ย้อนกลับมาที่การสร้างเจดีย์ ยุคแรกที่ เริ่มฟื้นฟูการสร้างจริง ๆ ก็คือยุคของพระเจ้า อโศกมหาราช ที่ทรงสร้างไว้อย่างมากมายถึง ๘๔,๐๐๐ องค์ และเพราะอิทธิพลของการสร้าง เจดีย์เหล่านี้ กับการที่พระองค์ทรงเป็นพุทธอัคร ศาสนูปถัมภกอย่างแท้จริงนี่เอง ที่ทำให้สมญา ของพระองค์เปลี่ยนจาก Asoka the Fierce หรือพระเจ้าอโศกผู้ดุร้าย เป็น Dhammasaka ๕๔ ก ล ย า น ม ต ร Kalyanamitra.org