โบสถ์และอิทธิพลทางสถาปัตยกรรม : หน้า 64/124

โบสถ์ซึ่งมีกระเบื้องเคลือบ และหลังคาที่ตก แต่งแบบจีนพร้อมด้วยผนังสีปูนขาว คงจะได้ ทอประกายระยิบระยับอยู่ท่ามกลางแสงตะวันประดุจ อัญมณี เราพอจะสังเกตได้ถึงอิทธิพลทางด้าน สถาปัตยกรรมอื่น ๆ ที่ใช้อยู่เช่นเดียวกับของจีน คือ ของชาวถึงกัน ชาวอุ้ยอู่ เอ๋อๆ และเผ่าชนอื่น ๆ ซึ่งชนเหล่านี้คงจะมาอาศัยร่วมกันอยู่ ณ ที่นี้ด้วย ดูเหมือนว่า ลานด้านเหนือคงสงวนไว้สำหรับ เป็นโบสถ์และที่ทำการ และด้านใต้สำหรับบ้านของ 2 กมุมหนึ่งของ อาคารที่ถูกทิ้งร้าง เหลือแต่ร่องรอยของ สีสันเท่านั้น ที่พอจะ บอกถึงอดีตแห่ง ความรุ่งเรือง สามัญชน เพราะในกึ่งของด้านใต้ไม่ปรากฏร่องรอย กระเบื้องใด ๆ เลย แม้แต่ปูนขาว พื้นที่ภายในซากปรักหักพังคงจะรวมได้ทั้งตลาด และลานจอดของกองคาราวานของเหล่าพ่อค้าวาณิช บ้านสามัญชนคงต้องทำด้วยอิฐดินดิบ พร้อมด้วย คานตงไม้เพื่อรับหลังคาดิน ด้วยความประหลาดใจของทุก ๆ คน ที่เรา ได้พบแม้แต่เศษผ้าไหม บรรดานักโบราณคดีต่างดี ใจกันจนเนื้อเต้น ต่างก็อุทานกันได้แต่เพียงคำว่า ๖๒ กัลยาณมิตร