หลักการสร้างเจดีย์และความหมาย : หน้า 58/124

ชั้นสูงยิ่ง ๆ ขึ้นไป ซึ่งสอดคล้องกับหลักฐานที่ ว่าพระอุปปะคุปตะ ได้แนะนำให้พระเจ้าอโศก ได้เข้าใจถึงการรวมกันของรูปกาย และธรรมกาย ที่หลักฐานจากจารึกของ มหาวัมสะ (Maha varnsa) หลักฐานสำคัญอีกชิ้นหนึ่ง สำหรับ พุทธศาสนาตอนต้นนั้นได้อธิบายซ้ำซ้อนไว้อีกใน ลักษณะเช่นเดียวกันว่า สถูปสาญจีของพระเจ้า อโศกมหาราชนั้น ได้คลี่คลายความลับของโลก ด้วยการผสมผสานระหว่างลักษณะของรูปกาย และธรรมกายไว้ในที่เดียวกัน ด้วยวลีง่าย ๆ จุดศูนย์กลางทั้งสิ้น หากถามว่าทำไม พระเจ้าอโศกมหาราช จึงต้องสร้างเจดีย์ไว้มากมายถึง ๘๔,๐๐๐ องค์ และในแต่ละองค์จะต้องมีพระบรมสารีริกธาตุของ พุทธเจ้าทั้ง พระพุทธเจ้าประดิษฐานไว้ นั่นก็เพราะพระองค์ ต้องการจะแทนจํานวนคำสอนข้อธรรมของพระ ๔๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์นั้นด้วยเจดีย์ และที่ทุกเจดีย์ต้องมีพระบรมสารีริกธาตุก็เพราะว่า พระองค์ต้องการจะสร้างความรู้สึกให้กับประชาชน สั้น ๆ ว่า “The Unveiling of the World" ฉะนั้น จึงอยากจะคิดว่า ลักษณะสถูป สาญจีของธรรมกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่นี้ ไม่น่าจะมา จากมูลดินที่เป็นสูงขึ้นง่าย ๆ สำหรับคนตายเช่นนั้น นอกเสียจากจะประยุกต์ หรือถ่ายทอดตรงจาก ลักษณะธรรมะข้างในดังได้กล่าวมาแล้ว และนั่นคือ ลักษณะรูปทรงของสถูป ซึ่ง เป็นต้นแบบของเจดีย์ในยุคต่อ ๆ มา ที่แม้จะ พัฒนาไปอย่างไร ก็มิได้ทิ้งปรัชญาในการสร้าง หลักการสร้างที่เป็นพุทธปรัชญาเดิมไป ซึ่งจะเล่า ต่อไปในเรื่องหลักเกณฑ์เชิงก่อสร้างของการสร้าง เจดีย์ แต่ต้องอดใจรออีกนิด เนื่องจากเรื่องของ พระเจ้าอโศกมหาราชยังไม่จบ เพียงแต่บอกเป็นเลา ๆ ไว้ก่อนว่า ทุกรูป ทรงของเจดีย์มีวิวัฒนาการไปจากวงกลม ที่มีจุด ศูนย์กลางเป็นสำคัญเท่านั้น ส่วนรูปพรรณเส้น รอบรูปตรงฐานของเจดีย์จะเป็นรูปทรงอย่างไร สี่เหลี่ยม หกเหลี่ยม หรือจะซับซ้อนเพียงไหนนั้น จะต้องอยู่ในรัศมีของเส้นรอบวงที่มียอดเจดีย์เป็น ของพระองค์ว่า มิได้ห่างไกลจากองค์พระสัมมา สัมพุทธเจ้าแต่อย่างใด แม้ว่าพระองค์จะทรงดับ ขันธปรินิพพานไปแล้วก็ตาม และที่สำคัญก็คือ พระองค์ต้องการจะ ให้ประชาชน หรือพุทธศาสนิกชนทุกคนได้ระลึก ได้เสมอว่า การจะเข้าถึงธรรมทั้ง ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์นั้น จะต้องพร้อมด้วยรูปกาย ซึ่ง ทรงแทนไว้ด้วยพระบรมสารีริกธาตุ และพระ ธรรมกาย ที่ทรงแทนไว้ด้วยลักษณะทรงกลม เปี่ยมพลัง เป็นสถูปเจดีย์ทรงสำคัญ ชื่อ สาญจิ ต้นแบบของเจดีย์ต่าง ๆ ในบวรพุทธศาสนา อันนับว่าเป็นพระมหากรุณาธิคุณ และความ พยายามยิ่งใหญ่ เพราะกว่าจะได้มาทั้ง ๘๔,๐๐๐ พระองค์ของพระบรมสารีริกธาตุนั้น พระองค์ ต้องใช้ความอุตสาหะวิริยะพยายามเป็นอย่างยิ่ง เพื่อพระองค์เองจะได้หลุดพ้นจากบาปที่เคยเป็น กษัตริย์ผู้โหดเหี้ยมดุร้าย ไปสู่ธรรมิกราชอย่างแท้จริง แม้เมื่อพระองค์ทรงลับดับขันธ์ ทิ้งกายหยาบนี้ ไปแล้วก็ตามที เรื่องของเจดีย์ในยุคของพระเจ้า อโศกมหาราช ก็ได้มีบรรยายไว้เท่านี้ แต่หลัก ฐานสําคัญที่ซับซ้อนอยู่ในเรื่องเจดีย์ของพระองค์ ๕๖ ก ล ย า ณ ม ต ร Kalyanamitra.org