บทกลอนเกี่ยวกับปัญญา : หน้า 69/124

มุมหนังสือเก่า บอกอ......เรื่อง พระปรมัตถ์ ค่ากลอน ต่อจากฉบับที่แล้ว (พิลาพ) จะขอแก้ไข ไม่น้อยไม่ใหญ่ จริตอันใหญ่ กว่าสิ่งทั้งปวง เติบเท่าลูกใน คือว่าปัญญา เป็นคุณใหญ่หลวง ตั้งอยู่ภายใน บุนนากอันมี ดวงใจวิถี เลิศกว่าทั้งปวง ฟังไปเถิดนา ถ้าร้ายแลดี น้ำเลี้ยงต่างกัน ปัญญาเกิดไซร้ ประมาณว่าไว้ น้ำเลี้ยงหัวใจ ใสแผ้วหนักหนา ใจมือหนึ่งไซร้ เลี้ยงหัวใจมัน ดั่งแก้วเจียรนัย ผ่องใสโสภา ใจบุญใจบาป กลับกลายตามกัน ประเสริฐยิ่งกว่า จริตทั้งปวง ดำแดงแสงฉัน ดั่งกล่าวว่ามา หัวใจเราท่าน หญิงชายผู้ใด บ้างตูมบ้างบาน ดั่งดอกบัวหลวง มีปัญญาไซร้ น้ำใจหาญกล้า ถ้ามีปัญญา กว่าคนทั้งปวง ไม่ลุอำนาจ แก่มัจฉริยา เปรียบเหมือนบัวหลวง แย้มบานคลี่คลาย ย่อมพิจารณา เห็นแจ้งแจ่มใส ไม่มีปัญญา หัวใจนั้นนา มิได้แย้มพราย จงสังเกตมา จริตปัญญา กิริยานอกใน หุ้มห่อไปสิ้น มิได้คลี่คลาย ผู้ดีถี่ถ้วน สมควรปราศรัย ใจเราทั้งหลาย ตามร้ายแลดี รู้เด็กผู้ใหญ่ อาศัยปัญญา กัลยาณมิตร ๖๗ Kalyanamitra.org