ทิฏฐิและความเพียร : หน้า 63/112

ทิฏฐิ ศรัทธา สติ โอตตัปปะ ความเพียร ขันติ : : ความเห็น เป็นคำกลาง ๆ ถ้าทางที่เรียกว่า สัมมาทิฏฐิ ถ้าเป็นทางชั่ว เรียกว่า มิจฉาทิฏฐิ ความเชื่อ ความเชื่อถือ ความเชื่อมั่นในสิ่งที่ดีงาม เชื่อใน สิ่งที่ควรเชื่อ ประกอบด้วยเหตุผล มี อย่าง คือ ๑.กัมมสัทธา เชื่อกรรม ๒.วิปากสัทธา เชื่อผลของกรรม ๓.กัมมัสสกตาสัทธา เชื่อว่าสัตว์มีกรรมเป็นของตัว ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว ๔. ตถาคตโพธิสัทธา เชื่อปัญญาตรัสรู้ของพระ ตถาคต : ความระลึกได้ นึกได้ ความไม่เผลอ การคุมใจไว้กับกิจหรือ คุมจิตไว้กับสิ่งที่เกี่ยวข้อง : ความละอายแก่ใจ คือละอายต่อความชั่วทั้งที่ลับและเปิดเผย : ความกลัวบาป ความเกรงกลัวต่อทุจริต ความเกรงกลัวต่อ ความชั่วเหมือนกลัวอสรพิษ ไม่อยากเข้าใกล้พยายามหลีกให้ ห่างไกล - ความเพียรที่ชอบมี ๔ อย่าง คือ ๑. เพียรระวังบาปอกุศลที่ยังไม่เกิด มิให้เกิดขึ้น ko. เพียรละบาปอกุศลที่เกิดขึ้นแล้ว ๓. เพียรเจริญทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น ๔. เพียรรักษากุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อมไปและให้ เพิ่มไพบูลย์ : ความอดทน มี ๔ ระดับ คือ ๑. อดทนต่อความลำบากตรากตรำ ๒. อดทนต่อทุกขเวทนา ๓. อดทนต่อการกระทบกระทั่ง ความเจ็บใจ ๔. อดทนต่อกิเลสสิ่งยั่วเย้า เฉียบแหลมในอรรถและธรรม : อรรถคือ อัตถปฏิสัมภิทา ปัญญาแตกฉานในอรรถ, ปรีชา แจ้ง ในความหมาย, เห็นข้อธรรมหรือความย่อ ก็สามารถ แยกแยะอธิบายขยายออกไปได้โดยพิสดาร, เห็นเหตุอย่าง หนึ่งก็สามารถคิดแยกแยะกระจายเชื่อมโยงต่อออกไปได้ จนล่วงรู้ถึงผล * ล ย า น ม ต ร 50