อิทธิพลทางศาสนาพราหมณ์ : หน้า 76/112

ยังคอยต้อนรับพระอรหันต์ในหมู่ชน ตามที่เคยมา ให้มาสู่แว่นแคว้นโดยสะดวก และเมื่อมาแล้ว ก็ให้อยู่อาศัยและการรับรอง โดยสมเกียรติ ตราบนั้นชาววัชชี ก็หวังได้ซึ่งความสุข ความเจริญ ไม่มีวันเสื่อมเลย ตามลักษณะของการกล่าวเช่นนี้ เราจะเห็นได้ว่า ๆ สถานะของความเสื่อมตามพุทธปรัชญานั้นย่อมเกิด จากการเปลี่ยนแปลงจากสิ่งที่ดีกว่าไปสู่ที่เสื่อมลง เรา มิอาจทราบจากเพียงคำกล่าวสั้น แค่นี้ว่าระเบียบ การปกครองของนครชาววัชชีจะเป็นไปในรูปใด เพียง แต่ทราบว่าคงจะมีการปกครองแบบประชาธิปไตยโดย ตรงเช่นเดียวกับในนครรัฐเอเชนส์ยุคประชาธิปไตยของ ประชาชนชนชั้นนายทาส ทั้งนี้เพราะมีการอ้างถึง "ชาว วัชชีที่เข้าประชุมและเลิกประชุมโดยพร้อมเพรียงกัน และให้ "กระทำกิจ” ทั้งหลายโดยพร้อมเพรียงกัน หมายถึงความสามัคคีทั้งในรูปแบบของการออกกฎ ระเบียบและการเคารพกฎระเบียบที่ออกมาตามมติ ประชาธิปไตย ประชาธิปไตยโบราณของชาววัชชีแม้ จะเป็นประชาธิปไตยที่วรรณะสูงชนชั้นปกครองกำหนด ขึ้นก็ยังให้ความสำคัญของสตรีว่าควรมีความเสมอ ภาคปลอดจากการกดขี่อีกด้วย ทั้งนี้ก็คงจะหมายความ ว่า สตรีกับบุรุษมีความเสมอภาคกันตามสิทธิใน บางระดับ สังคมและรัฐมีหน้าที่เพียงกำหนดบทบาท และหน้าที่ปฏิบัติของประชาชนเท่านั้น แต่นครรัฐแบบนี้ก็ต้องประสพกับหลักอนิจจัง อันหมายถึงภาวะของการเสื่อมโทรมเป็นที่สุด ความ ขัดแย้งทางชั้นวรรณะหาได้หยุดหรือปลอดจากการ ต่อสู้กันไม่ ทั้งนี้เพราะการขยายตัวของนครเองเป็น เหตุที่ทำให้เกิดการขัดแย้งทางผลประโยชน์เศรษฐกิจ ขั้นพื้นฐาน มันอาจปะทุออกมาในรูปของสงคราม แย่งชิงที่ทำกิน ดังเช่นในสมัยพระพุทธประวัตินั้น สงครามระหว่างนครเกิดขึ้นด้วยเหตุนี้อยู่เสมอ น่า เสียดายที่ในยุคนี้ไม่มีการบันทึกเชิงประวัติศาสตร์สังคม โดยตรงไว้ ทำให้การศึกษาในเรื่องนี้เป็นการเก็งหรือ คาดคะเนกันมากกว่าใช้ข้อมูลมาวินิจฉัยอย่างรอบด้าน อิทธิพลทางศาสนาพราหมณ์ ช่วยให้การจัด นาโดยตรง ระเบียบสังคมต้องยึดอยู่กับความลักหลั่นทางวรรณะ ระบบวรรณะนี้ยังได้สร้างสายใยทางเศรษฐกิจขึ้นมา หล่อเลี้ยงชนชั้นที่สูงเหนือขึ้นไป แม้ว่าที่ดินจะถูก ครอบครองโดยคนในหมู่บ้านที่ยังไม่มีการแบ่งแยกที่ แต่ผลประโยชน์จะถูกดูแลโดยหัวหน้า หมู่บ้าน หัวหน้าหมู่บ้านนี้ก็ได้รับค่าตอบแทนโดย ตรงจากผลผลิตนั้น ผลผลิตจากที่ดินแม้จะเป็นผล รายได้ที่ใหญ่ที่สุดในเวลานั้น แต่นครรัฐยังมีรายได้ จากการอื่น ๆ อีกมาก เช่นการฝีมือต่าง ๆ อาทิ หม้อไห เครื่องไม้ ผ้าทอ ได้ถูกส่งไปจำหน่ายในต่าง นครด้วย เรื่องการค้าขายนี้ตกอยู่กับพวกแพศย์อัน เป็นวรรณะของชนชั้นนายทุนวาณิช การปกครองโดยสาธารณรัฐแม้จะมีวรรณะ กษัตริย์เป็นผู้นำ แต่ก็ยังไม่เบ็ดเสร็จและเผด็จการ เท่าระบบการปกครองโดยผูกขาด เช่น โดยระบบ สมบูรณาญาสิทธิราชย์ของพวกฝรั่งอารยัน ซึ่งเป็น ระบบที่เอื้อต่อการพัฒนาไปสู่ระบบทรราชที่มีการกดขี่ ข่มเหงคนส่วนใหญ่โดยคนเดียวได้ ระบบการปกครอง โดยมีสภาเป็นระบบการปกครองที่เปิดโอกาสให้สมาชิก สามารถโต้เถียงเสนอข้อขัดแย้งและข้อสรุปได้อิทธิพล ๗๔ ก ล ย า ณ ม ต ร