ศิลปะและวัดในอุซเบกิสถาน : หน้า 135/202

วางไว้อย่างเก่าเพื่อให้ผู้มีโชคดีมาพบเข้า เล่นได้กลิ่นหอมหวนทวนดีนอบอวล อยู่ในเนื้อขนมปังด้วย อันนาเยฟบอกว่า เตาอบขนมปังของชาวอุซเบ็คเป็นเตา พิเศษทําด้วยดินเหนียว ยน จากเมืองเตอร์เมซ เลนเดินทางต่อไปยังเมืองแอร์ตัม ซาร์ที่ปา คัลชา 4 สาซาโนบูร์ และดัลเวอร์ซินที่ป่าที่ขุดค้นพบภาพวาดฝาผนังวัด เครื่องเซรามิค งาช้าง วัตถุที่ทำด้วยเหรียญโบราณ ศิลปวัตถุทำด้วยดินแดงเป็นรูปปั้นเทพ แห่งความอุดมสมบูรณ์และพระพุทธรูปและวัดวาอารามอันศักดิ์สิทธิ์ ที่แสดง ว่าพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองในเอเชียกลางเป็นเวลานาน วัดในเมืองตัลเวอร์ซินทีปามีรูปปั้นร้อยๆ ชิ้นย้อนไปได้คริสต์ศตวรรษที่ ๖ - ๓ ลักษณะเป็นแบบชาวในเมืองและชาวชนบท เลนสังเกตว่าพระพุทธรูป แถบนี้ปั้น ๒ ลักษณะคือท่าเดินและท่านั่งสมาธิดื่มดาอยู่ในสัจธรรมแวดล้อม ด้วยพระโพธิ์สัตว์ นักปราชญ์และเทวดา รูปปั้นคน เป็นกษัตริย์ คนชั้นสูง และ ญาติโยมของพระภิกษุสงฆ์ พระพุทธรูปปั้น ตามศิลปะกรีกผสมอิหร่านและอินเดียที่เรียกว่าคันธาระ พระพักตร์ของท่านสมบูรณ์แบบ พระพักตร์รูปไข่ เกศาหยักศก ชายผ้าจีวร ของพระพุทธเจ้าและพระโพธิสัตว์ทิ้งตัวลงมาเป็นคลื่นสวยงาม แสดงให้เห็นว่า ชาวพื้นเมืองมีผู้มืองานศิลป์ของกรีกด้วย วัดในเมืองแอร์ตัมมีลวดลายแกะสลักบนฝาผนังสร้างในคริสต์ศตวรรษที่ ๒ มีใบอะแคนธัส ใบใหญ่ เห็นนักดนตรีหญิงครึ่งตัวกำลังเป่าขลุ่ย ดีดพิณน้ำเต้า ดีกลอง และฉิ่ง คนแบกถาดผลไม้มีพวงมาลัยคล้องมือ ด เมืองซาร์ทีปา อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของเตอร์เมซ ๒๖ กิโลเมตร มีวิหารครอบพระพุทธรูปองค์ใหญ่ขึ้นด้วยดินเหนียว น่าเสียดายที่ไฟไหม้จนไม่ เหลือร่องรอยให้เห็นวิหารอีกแล้ว เลนอ่านในเอกสารของรัฐบาลอุซเบกิสถาน ฉบับหนึ่งอธิบายว่าโดยทั่วไปรูปปั้น รูปเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปองค์ ใหญ่กว่าชิ้นไป พระพักตร์ของพระพุทธรูปเมืองซาร์ทปา รูปไข่ พระหนุ (คาง) กลมมน แย้มพระโอษฐ์เล็กน้อย ดูเหมือนยิ้มเพราะมีรอยจีบตรงมุมพระโอษฐ์ ทั้งสองข้าง พระนาสิกลาดขึ้นตามพระนลาฏ (หน้าผาก) ที่สันพระนาสิกมีเส้น บาง ๆ พาดถึงริมพระโอษฐ์บน คิ้วโค้งเป็นเส้นเดียวพบกันตรงกลางเหนือพระนาสิก เส้นขนตาละเอียดอ่อน พาดผ่านเป็นเงาเหนือพระเนตร พระกรรณยาวเป็นรูป ดอกบัวหมายถึงกำเนิดของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า รอยพระบาทซ้อนกับ เครื่องหมายกากบาท ลิงตัวหนึ่งกำลังถวายชามน้ำผึ้งแด่พระองค์ มีพระพุทธรูปอีกองค์หนึ่งยกพระหัตถ์ขวาขึ้น เป็นท่าใหม่ของพื้นที่ที่นี้ พระองค์ประทับในท่าดอกบัว ขุดพบที่สุรพันธรยาและยังพบวิหารเก็บสิ่งของมี ค่าต่างๆ สถานที่นี้ยังเป็นที่พักผ่อนของนักแสวงบุญผู้เดินทางไกลด้วยความ ยากลำบากมาลักการะบูชาพระพุทธรูปถึงเมืองชาร์ทีปา เลนคิดว่า อุซเบกิสถานยังมีสิ่งต่างๆ ที่ยังไม่มีใครขุดค้นพบอีกมากมาย หระเศียรหระพุทธรูป วัดดัลเวอร์ชินทีปา ลวดลายใบยะแคนธัส (303ก(เาแร) บนฝาผนังวัดในเมืองแอร์ดัม กัณธาณนิย มนาคม พ.ศ. ๒*07๕ ๑๓๕