การหลุดพ้นจากทุกข์ : หน้า 16/118

๑๔ เป็นอาทิ ว่ามนุษย์ทั้งหลายเป็นอันมาก อันภัยคุกคาม เข้าแล้ว ย่อมถึงภูเขาทั้งหลายบ้าง ถึงป่าทั้งหลายบ้าง ถึงอารามและต้นไม้และเจดีย์ทั้งหลายบ้าง ว่าเป็นที่พึ่ง เนต์ โข สรณ์ เขม นั่นหาใช่ที่พึ่งอันเกษมไม่ เนต สรณมุตฺตม์ นั่นหาใช่ที่พึ่งอันอุดมไม่ เนต์ สรณ มาคลุม ถ้าอาศัยอันนั้นเป็นที่พึ่งแล้ว สพฺพทุกขา ปมุจจติ ย่อมหาหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวงไปได้ไม่ โย พุทธญจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณ์ คโต ผู้ใดถึง แล้วซึ่งพระพุทธเจ้า พระธรรมเจ้า และพระสงฆเจ้า ว่าเป็นที่พึ่งแล้ว จตฺตาริ อริยสจฺจาน สมฺมปญฺญาย ปสฺสติ ทุกข์ ทุกขสมุปปาท์ ทุกขสุส จ อติกก อริยญฺจฏจงคิก มคฺค์ ทุกรูปสมคามิน มาเห็นอริย สัจธรรม ทั้ง ๔ ตามปัญญาอันชอบ ทุกข์ คือทุกข์ ทุกขสมุปปาท์ คือตัณหาเป็นแดนให้เกิดขึ้นแห่งทุกข์ ทุกขสฺส จ อติกกม การก้าวล่วงเสียซึ่งทุกข์ อริยญ จฏฐงคิก มคฺค์ คือหนทางมีองค์ ๘ ไปจากข้าศึก ทุกรูปสมคามิน ให้ถึงพระนิพพานเป็นที่สงบระงับ ทุกข์ เอต์ โข สรณ์ เขม นี้เป็นที่พึ่งอันเกษม เอต สรณมุตฺตม์ นี้เป็นที่พึ่งอันอุดม เอต์ สรณมาคมม มาถึงอันนี้เป็นที่พึ่งได้แล้ว สพฺพทุกขา ปมุจฺจติ ย่อมหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้ด้วยประการดังนี้ นี้เนื้อ ความของพระบาลีคลี่ความเป็นสยามภาษา ต่อแต่นี้จะแสดงเป็นปริยัติเทศนา ในเขมาเขม สรณคมน์ต่อไป ปริยัติเทศนาว่า มนุษย์ทั้งหลายเป็น อันมาก ไม่ใช่น้อย หมดทั้งสากลโลก ชมพูทวีป แสนโกฏิ จักรวาล อนันตจักรวาล นิพพานถอดกาย มีเท่าไรที่เป็น มนุษย์หรือทิพย์ก็ช่าง หรือรูปพรหมอรูปพรหมก็ช่าง เมื่อ พากันมาฟังธรรมเทศนาแล้ว นั่นแหละก็อยู่ในพวก มนุษย์นั่นทั้งนั้น มีมากน้อยเท่าใด มนุษย์ทั้งหลายมาก ด้วยกัน อันภัยคุกคามเข้าแล้ว ภยตชฺชิตา อันภัย คุกคามเข้าแล้ว เมื่อคุกคามเข้าเช่นนั้นแล้วทำไง บาง พวกไปถึงภูเขาใหญ่ ๆ ที่เขานับถือเชิดชูบูชากันว่าเป็น ที่พึ่งบ้าง บางพวกไปถึงป่าใหญ่ ๆ ที่เขานับถือเชิดชู กัลยาณมิตร / ตุลาคม ๒๕๓๐ Kalyanamitra.org