ความกตัญญูและความสำคัญของการรู้คุณ : หน้า 69/118

มงคลสูตร สูตรแห่งความสำเร็จ ฐานวุฑฺโฒ ภิกขุ มงคลที่ ๒๔ มีความกตัญญู คนตาบอดย่อมมองไม่เห็นโลก แม้ดวงอาทิตย์จะส่องสว่างอยู่ฉันใด คนใจบอดย่อมไม่มีความกตัญญู แม้จะได้รับความเมตตากรุณาจาก ผู้มีอุปการคุณฉันนั้น ความกตัญญูคืออะไร ความกตัญญู คือ ความรู้คุณ หมายถึงความเป็นผู้มีใจกระจ่าง มีสติ ปัญญาบริบูรณ์ รู้อุปการคุณที่ผู้อื่นกระทำ แล้วแก่ตน ผู้ใดก็ตามที่ทำคุณแก่ตน แล้ว ไม่ว่าจะมากก็ตาม น้อยก็ตาม เช่น เลี้ยงดู สั่งสอน ให้ที่พัก ให้งานทำ ฯลฯ ย่อมระลึกถึงด้วยความซาบซึ้งอยู่ เสมอ ไม่ลืมอุปการคุณนั้นเลย กัลยาณมิตร / ตุลาคม ๒๕๓๐ อีกนัยหนึ่ง ความกตัญญู หมาย ถึง ความรู้บุญ หรือรู้อุปการะของบุญ ที่ตนทำไว้แล้ว รู้ว่าที่ตนเองพ้นจากภัย อันตรายทั้งหลายได้ดีมีสุขอยู่ในปัจจุบัน ก็เพราะบุญทั้งหลายที่เคยทำไว้ในอดีต ส่งผลให้ จึงไม่ลืมอุปการะของบุญนั้น เลย และสร้างสมบุญใหม่ให้ยิ่ง ๆ ขึ้น ไป รวมความ กตัญญู จึงหมายถึง การรู้จักบุญคุณ อะไรก็ตามที่เป็นบุญ หรือมีคุณ ต่อตนแล้วก็ตาม ระลึกนึก ถึงด้วยความซาบซึ้งไม่ลืมเลย คน มีกตัญญูถึงแม้จะนัยน์ตาบอดมืดทั้ง สองข้าง แต่ใจของเขาใสกระจ่างยิ่งกว่า ดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ รวมกันเสียอีก สิ่งที่ควรกตัญญู สิ่งที่ควรแก่ความกตัญญูแบ่งได้ เป็น ๕ ประการ ได้แก่ ๑. กตัญญูต่อบุคคล คือ ใครก็ ตามที่เคยมีพระคุณต่อเรา ไม่ว่าจะมาก น้อยเพียงไร จะต้องกตัญญูรู้คุณท่าน ติดตามระลึกถึงเสมอด้วยความซาบซึ้ง พยายามหาโอกาสตอบแทนคุณท่านให้ ได้ โดยเฉพาะพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระสงฆ์ บิดามารดา ครู อุปัชฌาย์ อาจารย์ พระมหากษัตริย์หรือผู้ปกครอง ที่ทรงทศพิธราชธรรม จะต้องตามระลึก นึกถึงพระคุณของท่านให้จงหนัก ให้ปฏิบัติตัวให้เป็นลูกที่ดีของพ่อ ๖๗ Kalyanamitra.org