การค้นพบโบราณวัตถุที่วัดพระธาตุผาเงา : หน้า 52/124

แล้วก็มีการเริ่มบูรณะทำการปรับพื้นที่ จาก ตำนานเล่าว่า มีการขุดตอไม้ขนาดใหญ่ ซึ่งมี รากชอนไชเกาะเกี่ยวกับก้อนหินขนาดใหญ่ที่มี อยู่มากมายใต้พื้นดิน เมื่อสามารถเคลื่อนย้าย ตอไม้ออกไปได้แล้ว ได้พบ อิฐโบราณก่อ เรียงเอาไว้เป็นแนวอย่างมีระเบียบ เมื่อ อิฐถูกงัดออกไปก็พบว่ามีหน้ากากสวม ทับองค์พระพุทธรูปไว้ เมื่อทำลายหน้า กากนั้นออกแล้ว ก็เห็นเป็นพระพุทธรูป ปูนปั้นขนาดเท่าคนองค์หนึ่ง ภายใต้ฐาน ชุกชีของพระประธานใหญ่นั้นเอง พระ พุทธรูปองค์เล็กนี้ มีพระวรกายและพระอุระ อวบอ้วน คล้ายพระพุทธรูปเชียงแสนรุ่นแรก ๆ จึงพากันขนานนามว่า “หลวงพ่อผาเงา” แต่ นั้นมา ผู้เชี่ยวชาญทางโบราณคดีได้คำนวณ อายุของหลวงพ่อผาเงาว่า ประมาณ ๗๐๐- ๑,๓๐๐ ปี จากเรื่องราวดังกล่าวแสดงว่า สถาน ที่บริเวณนั้น มีการก่อสร้างโบราณสถานอย่าง น้อยสองสมัย พระพุทธรูปองค์เล็กที่อยู่ข้างใต้ นั้นเป็นของรุ่นแรก ส่วนพระประธานองค์ใหญ่ เป็นของรุ่นหลัง หลายคนให้ความเห็นว่า พระประธานองค์ใหญ่และฐานวิหารเดิมนั้น คงเป็นของที่สร้างขึ้นในสมัยพระเมืองแก้ว ส่วนพระพุทธรูปองค์เล็กก็คงจะสร้างขึ้นในยุค ต้นของกรุงล้านนา ซึ่งจากข้อสันนิษฐานนี้ น่าจะเป็นไปได้ ดูตัวอย่างประวัติศาสตร์ของ เมืองอยุธยาหรือว่าสุโขทัยในอดีต มักจะมีการ ขุดพบซากวัตถุโบราณ ที่ทับถมกันอยู่เสมอ ๆ แสดงว่าเมื่อถึงคราวยุคใดสมัยใด กษัตริย์หรือ เจ้าเมือง ตลอดจนประชาชนในสมัยนั้น มักจะ สร้างสิ่งก่อสร้าง ข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ ก็ ตามในรูปแบบยุคสมัยของตน ครั้นพอเปลี่ยน ยุคเปลี่ยนสมัย สิ่งก่อสร้างเดิมหักพังไป ยุคต่อ ไปก็สร้างขึ้นมาแทนที่อีก นับว่าสิ่งก่อสร้างที่ เราได้พบเห็นสามารถที่จะคำนวณออกมาได้ ด้วยว่ามีอายุความเก่าแก่มาประมาณเท่าใด สร้างขึ้นในสมัยใดดังเช่นการขุดพบพระพุทธ รูปสองสมัยในเวลาเดียวกันนี้ จึงมีประโยชน์ ในการศึกษารูปแบบและอายุของศิลปะตระกูล do มิถุนายน ๒๕๓๑ Kalyanamitra.org