ประวัติพระพาหิยะ : หน้า 86/124

พระพาหิยทารุจีริยเถระ พระอรหันต์ผู้เลิศด้วยตรัสรู้เร็วพลัน (ต่อจากฉบับที่แล้ว) ความคิดอันเป็นเครื่องกระตุ้นเตือนใจได้เกิดขึ้น แก่ท่านพาหิยะว่า นานมากโขแล้ว เราเพิ่งมีโอกาสดีที่ ได้พบพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ทรงพระนามว่า “โคดม แล้วท่านพาหิยะค่อย ๆ ย่อตัวลงเริ่มแต่ที่แลเห็น ได้ตรง เข้าไปกราบลงในระหว่างถนน แล้วจับข้อพระยุคลบาท ไว้จนแน่นและกราบทูลว่า “ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าจงแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์ ด้วยเถิด ขอพระสุคตจงทรงพระกรุณาแสดงธรรมแก่ ข้าพระองค์เถิด เพื่อให้เกิดประโยชน์สุขแก่ข้าพระองค์ ตลอดกาลนาน พระเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสดับคำกราบทูลของท่าน พาหิยะแล้วตรัสห้ามว่า “พาหิยะ เวลานี้มิใช่เวลาแสดงธรรม ตถาคตกำลัง ไปสู่ระหว่างถนนเพื่อบิณฑบาต” ท่านพาหิยะรับฟังพุทธดำรัสที่ตรัสห้ามเช่นนี้แล้ว ก็กราบทูลอ้อนวอนอีกว่า “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ที่ท่องเที่ยวอยู่ใน สงสาร มิใช่ไม่เคยได้อาหารที่เป็นคำ ๆ ข้าพระองค์ ไม่รู้จักอันตรายแห่งชีวิตของพระองค์ หรือของข้าพระ องค์ ขอพระองค์จงทรงพระกรุณาแสดงธรรมแก่ข้า พระองค์เถิด พระเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าก็ตรัสห้ามอีกเป็นครั้ง ที่สอง แต่แล้วก็ทรงปริวิตกว่า “จำเดิมแต่พาหิยะนี้ได้เห็นตถาคตแล้ว ร่างกาย ทั้งสิ้นของเขาก็ถูกปีติอันแรงกล้าครอบงำหาระหว่างมิได้ ผู้ที่มีปีติอันแรงกล้าเช่นนี้ ถึงได้ฟังธรรมก็ไม่อาจจะรู้แจ้ง แทงตลอดได้ จงให้เขาตั้งอยู่ในอุเบกขา คือเป็นกลาง ๆ เสียก่อน ทั้งเขาก็เหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้ามาก เพราะต้อง เดินทางตรากตรำมาตลอด ๑๒๐ โยชน์ ชั่วเวลาเพียงคืน เดียว รอให้ความเหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้าของพาหิยะระงับ เสียก่อน” เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงห้าม พาหิยะถึง ๒ ครั้ง ครั้นเวลาที่ท่านพาหิยะกราบทูลอ้อนวอนในวาระ ที่ ๓ พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงทรงหยุดยืนในระหว่างถนน แล้วทรงแสดงธรรมโดยนัยเป็นต้นว่า “ดูก่อนพาหิยะ เธอควรศึกษาอย่างนี้ว่า สิ่งที่ เห็นจักให้เป็นสักแต่เพียงว่าเห็น เมื่อฟังจัดให้เป็นสัก แต่เพียงว่าฟัง เมื่อทราบจักให้เป็นสักแต่เพียง ว่าทราบ เมื่อรู้แจ้งจักให้เป็นสักแต่เพียงว่ารู้แจ้ง” ขณะที่ท่านพาหิยะฟังธรรมะจากพระผู้มีพระภาค เจ้าอยู่นั้น ก็ได้ทำให้อาสวกิเลสทั้งปวงสิ้นไปจากกมลสัน ดานของท่าน สำเร็จเป็นพระอรหันต์ พร้อมด้วยปฏิ สัมภิทา ๔ แล้ว จึงกราบทูลขอบรรพชาอุปสมบทต่อพระ ผู้มีพระภาคเจ้าในทันทีทันใดนั้น ๘๔ ประวัติพระอัจฉริยสาวก โดย จำเนียร ทรงฤกษ์ Kalyanamitra.org มิถุนายน ๒๕๖๑