การแสดงธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้า : หน้า 90/124

๘๘ ๕ พระพาหิยทารุจีริยเถระ ก็ได้มีขึ้นในท่ามกลางแห่ง หมู่พระภิกษุสงฆ์อีกว่า พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ทรง แสดงธรรมให้ท่านพระพาหิยทารุจีริยะฟังมากเลย แต่พระองค์ตรัสว่า "ท่านพระพาหิยทารุจีริยะได้สำเร็จ เป็นพระอรหันต์แล้ว เรื่องนี้เป็นอย่างไรหนอ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสชี้แจงว่า “ภิกษุทั้งหลาย พาหิยทารุจีริยะเป็นพระอรหันต์ เมื่อฟังธรรมของตถาคตจบลงแล้ว” พระภิกษุทั้งหลายกราบทูลถามว่า “ข้าแต่พระผู้ มีพระภาคเจ้า พระองค์ทรงแสดงธรรมแก่ท่านพระพาหิย ทารุจีริยะเมื่อไร พระเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า “ตถาคตขึ้น แสดงธรรมะ โปรดพาหิยทารุจีริยะเมื่อเวลาเที่ยวบิณฑ บาตอยู่ในระหว่างถนน พระภิกษุทั้งหลายกราบทูลถามถึงธรรมะที่ทรง แสดงนั้นว่า “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระธรรมที่พระ องค์ทรงยืนแสดงในระหว่างถนนมีประมาณเล็กน้อย ทำไมท่านพระพาหิยทารุจีริยะทำให้เกิดคุณวิเศษขึ้น ด้วยพระธรรมเพียงเล็กน้อยได้อย่างไร พระเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสอธิบายว่า "ดูก่อน ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายอย่านับธรรมะของตถาคต ว่า “น้อย” หรือ “มาก” เป็นสำคัญ เพราะคาถาตั้ง หลายพันก็ตาม ถ้าไม่มีประโยชน์ก็ไม่ดีเลย ส่วน คาถาเพียงบทเดียว ซึ่งประกอบด้วยประโยชน์ก็ ดีกว่า” แล้วจึงตรัสพระคาถาว่า “คาถาแม้ตั้งพันคาถา ถ้าประกอบด้วยบทที่ แสดงความฉิบหายมิใช่ประโยชน์ คาถาบทเดียวที่ บุคคลฟังแล้วย่อมสงบระงับใจได้ ก็ประเสริฐ กว่า" และทรงเปล่งอุทานธรรมในเวลานั้นว่า “ดิน น้ำ ไฟ ลม ไม่ตั้งอยู่ในนิพพานใด ในนิพพาน นั้น ดาวทั้งหลายส่องแสงไปไม่ถึง พระอาทิตย์ส่อง แสงไปไม่ถึง พระจันทร์ก็ส่องแสงไม่ถึง ความมืดก็ ไม่มี ก็เมื่อใด พราหมณ์ผู้ชื่อว่ามุนี เพราะรู้ (สัจจะ ๔) จริงด้วยตนเองแล้ว เมื่อนั้น พราหมณ์ย่อมพ้น พระพาหิยทารุจีริยเถระ จากรูปและอรูป จากสุขและทุกข์” ในพระบาลีคัมภีร์อังคุตตรนิกาย เอกนิบาต กล่าว ถึงพระพาหิยทารุจีริยเถระได้รับตำแหน่งเอตทัคคะไว้ว่า ต่อมาภายหลัง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับ ณ ท่ามกลาง สังฆบริษัท ทรงประกาศแต่งตั้งพระพาหิยทารุจีริยเถระ 05 รูปนั้น ไว้ในตำแหน่งอันเลิศกว่าพระภิกษุทั้งหลาย ฝ่ายที่เป็น ชิปปาภิญญา คือ ตรัสรู้เร็วพลัน และท่านพระ พาหิยทารุจีริยะเป็นผู้นับเนื่องเข้าอยู่ในคณะพระอสีติ มหาสาวก ได้แก่จำนวนพระสาวกผู้ใหญ่ ตามเรื่องที่กล่าวมาแล้วนี้ดูประหนึ่งว่า พระ พาหิยทารุจีริยเถระคงจะยังไม่เคยแสดงข้อความเรื่องใด เรื่องหนึ่งไว้เลย แต่ในคัมภีร์อปทานแห่งกัจจายนวรรค ปรากฏเนื้อความว่า พระพาหิยทารุจีริยเถระ เมื่อได้ สำเร็จเป็นพระอรหันต์แล้วได้กล่าวขึ้นว่า ครั้งพุทธกาลของพระปทุมุตตรสัมมาสัมพุทธเจ้า นับกาลที่ล่วงมาได้ประมาณแสนกัป ท่านได้เห็นพระ ภิกษุรูปหนึ่ง ได้รับตำแหน่งอันเลิศฝ่ายตรัสรู้เร็วพลัน จึงจัดการถวายทานติดต่อกันอยู่ ๗ วัน แล้วปรารถนา ตำแหน่งนั้นในวันที่ ๓ เวลาตายจากชาตินั้นแล้วก็ขึ้นไป เกิดในสวรรค์ เมื่อจุติจากสวรรค์ก็ได้มาเกิดเป็นมนุษย์ เวลาตายจากความเป็นมนุษย์ก็ขึ้นไปเกิดบนสวรรค์อีก ครั้นบรรลุมาถึงพุทธสมัยของพระกัสสปสัมมา สัมพุทธเจ้า ต่อเมื่อพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จ ดับขันธปรินิพพานแล้ว ท่านได้เข้ามาอุปสมบทเป็น พระภิกษุ ขึ้นไปเจริญสมณธรรมอยู่บนยอดภูเขา ดังมีเรื่อง เหมือนกับที่กล่าวมาแล้วข้างต้นนั้น เถระ จบชีวประวัติของพระพาหิยทารุจีริย มิถุนายน ๒๕๓ Kalyanamitra.org