การศึกษาและศีลธรรม : หน้า 96/124

ป่าใหญ่ เป็นที่อาศัยงอกงามแห่งหมู่ไม้ เพื่อตั้งตัวได้ในทางศีลธรรม เพื่อแสวงหา มวลพฤกษาได้อาศัยภูเขาใหญ่นั้นย่อม ทรัพย์ภายในคือธรรมมาหล่อเลี้ยง “จิตใจ” เจริญงอกงามเป็นต้นไม้ใหญ่ เป็นเจ้าไพร ทั้งสองอย่างนี้จะขาดอย่างใดอย่างหนึ่ง ฉันใด ในทำนองเดียวกันญาติมิตร | ไม่ได้ มารดาบิดา บริวารชน คนใช้เป็นต้น “การที่คนบางคน อาศัยความ หนังทาง การตวรรษเราควรจะภูมิใจ พระองค์ ได้ตรัสถึงการศึกษาอันสมบูรณ์ไว้ว่า คนมี การศึกษาด้านเดียว เหมือนคนมีนัยน์ตา ข้างเดียว คนมีการศึกษาสองด้านเหมือน คนมีตาดีทั้งสองข้าง คือมีทั้งความรอบรู้ ได้อาศัยกุลบุตรผู้มีศรัทธา เชื่อกรรมและ พยายามในทางโลกปีนป่ายขึ้นสู่ฐานะ ในคดีโลกและคดีธรรม ส่วนคนที่ปราศจาก ผลของกรรม มีศีล มีธรรมงาม แล้ว อันสูงศักดิ์ มีอำนาจปกครองคนทั้งบ้าน การศึกษาทั้งสองด้าน ก็เหมือนคนที่ เจริญรอยตาม ย่อมเป็นผู้เจริญด้วยศีล ท้งเมือง แต่เขาใช้อำนาจนั้นไปในทาง ตาบอดทั้งสองข้าง เหมือนควายตาบอด และปัญญา กุลบุตรผู้มีศรัทธาศีลและ เบียดเบียนผู้อื่น ทำความเดือดร้อนแก่ เที่ยวไปในป่าซึ่งเต็มไปด้วยเรียวหนาม ปัญญาดังกล่าวนั้น เปรียบประดุจภูเขา ประชาชน กดขี่ข่มเหงประชาชน ฉ้อโกง มีแต่อันตรายอยู่เบื้องหน้า "นอกจากนี้พระองค์ยังได้ทรงแสดง ใหญ่เป็นที่อาศัยแห่งหมู่ไม้ ดังนี้ ประชาชน แสวงหารายได้และความสุข ถึงการศึกษาอันเป็นอันตรายอย่างยิ่ง คือ การศึกษาเพื่อยกตนข่มผู้อื่น ศึกษาเพื่อ ทะนงตนว่าได้รับการศึกษาแล้วไม่นำพา ต่อความประพฤติที่ถูกที่ควร การศึกษา อย่างนี้มีแต่จะทำให้ผู้ศึกษาเลวลง การ ศึกษาหรือความรู้นั้นเองกลับกลายเป็น หอกเป็นดาบมาทิ่มแทงฟาดฟันบุคคลนั้น หรือมนุษย์ผู้โง่เขลาเดินเข้าป่าเพื่อหาง เมื่อพบงูแล้วเขาจับงูนั้นที่หาง งูจะเลี้ยว ตัวมาฉกบุรุษผู้นั้นให้ถึงตายหรือมีอาการ ปางตาย พระองค์จึงทรงเตือนมิให้ศึกษา เหมือนจับงูข้างหาง แต่ให้ศึกษาเพื่อนำ มาใช้ให้เป็นประโยชน์แก่ตนและผู้อื่น อจากนั้นอาจารย์สิงหเทวะ ได้แนะแนวการศึกษาเป็น เบื้องต้นว่า “เพื่อผลสำเร็จ “เพราะฉะนั้นต้องทำตนให้เป็น สำราญโดยไม่ต้องคำนึงถึงศีลธรรมใด ๆ เสมือนไม้ที่มีลำต้นสูงใหญ่ใบหนา สะพรั่ง | กอบโกยผลประโยชน์อันจะพึงเป็นของ แห่งการศึกษา นักศึกษา จะต้องมีความเพียรพยายามสม่ำเสมอ 1 อย่าหักโหม และอย่าเกียจคร้าน การหักโหมเกินไป ด้วยดอกผล เมื่อเป็นดังนี้ นอกจากมี ประชาชนมาเป็นของตัวนั้น ก็เพราะการ ทำความเพียรไปเรื่อย ความร่มเย็นในตัวเองแล้ว ยังจะเป็นที่พึ่ง ศึกษาอันไม่สมบูรณ์ แต่หลงเข้าใจผิด ให้ความร่มเย็นแก่ผู้อื่นได้ด้วย ว่าเป็นผู้ฉลาดล้นเป็นปัญญาชนที่ใคร ๆ เป็นทางแห่งความล่มจม ความเกียจคร้าน "บุคคลจะเป็นดังนั้นได้ ก็ต้อง ไม่พึงท้วงติงการกระทำของเขา เขาดูถูก เป็นทางแห่งความล้มเหลว เพราะฉะนั้น อาศัยการศึกษาอันสมบูรณ์ คือต้อง ประชาชนว่าโง่เง่ารู้เท่าไม่ทันเขา เขาจึง ต้องพยายามประคับประคองความเพียร ศึกษาทั้งทางคดีโลกและคดีธรรม การ พยายามใช้อำนาจเป็นธรรมอยู่ตลอดเวลา” ไว้ให้เป็นไปสม่ำเสมอ ประดุจนักดนตรี ศึกษาทางคดีโลกเพื่อตั้งตัวไว้ในทางโลก แล้วอาจารย์สิงหเทวะได้อ้างพระ | ผู้ฉลาด เมื่อจะดีดพิณย่อมถึงสายให้ แสวงหาทรัพย์โดยทางที่ชอบธรรมมาเลี้ยง นามพระโคตมะพุทธซ้ำอีกว่า "พระ พอดีไม่ให้สายพิณหย่อนเกิน หรือตึงเกิน “ชีวิต” ส่วนการศึกษาทางคดีธรรมนั้น โคตมะพุทธะ-ศาสดาผู้ยิ่งใหญ่พระองค์ ถ้าหย่อนเกินเสียงก็ไม่ดัง ตึงเกินสาย ๙๔ กัลยาณมิตร Kalyanamitra.org