พระพุทธศาสนาในเขมร : หน้า 38/124

W The Situation of Buddhism in Cambodia ระพุทธศาสนาใน IUUS ป ระวัติศาสตร์ชนชาติเขมร เริ่ม งดงาม และตอนปลายคริสต์ศตวรรษที่ พระสงฆ์เป็นที่พึ่ง ย่อมเห็นอริยสัจ ๔ ต้นในสมัยอาณาจักรฟูนันเมื่อ ๑๒ ในเขมรก็มีการสร้างบันเตียะ ชมาร์ คริสต์ศตวรรษที่ คำว่า และ บายน เป็นต้น ต่อมาในสมัย ฟูนัน เป็นภาษาจีนแปลว่า กษัตริย์ชัยวรมันที่ ๗ คำสอนในพระ ภูเขา ภาษาเขมรโบราณ พุทธศาสนาก็สะท้อนให้เห็นอนาคตของชน เรียกว่า พนม หรือ พนัม เดิมเขมร ชาติเขมรได้เป็นอย่างดี กล่าวคือการ รับความเชื่อมาจากอินเดียว่า กษัตริย์ หมุนไปของธรรมจักร ซึ่งเป็นเครื่องหมาย แห่งอินเดียก็คือ กษัตริย์แห่งภูเขา นอก ว่าทุกสิ่งย่อมมีขึ้นมีลง คือเมื่อประสบ จากนี้ ชวาก็ยังมีกษัตริย์ไศเลนทร์ หรือ กษัตริย์แห่งภูเขาสืบทอดความเชื่อตามแบบ กับความเสื่อมโทรมเป็นธรรมดา ดังใน อินเดียอีกด้วย นับตั้งแต่ต้นคริสตศตวรรษ ที่ ๑ เป็นต้นมา เขมรและประเทศอื่น ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ก็เริ่มนับถือ พระพุทธศาสนา เป็นศาสนาประจำชาติ และพระพุทธศาสนาก็ได้เจริญสูงสุดใน ชวาในคริสต์ศตวรรษที่ ๔-๙ ดังจะเห็น ได้จากการสร้างพุทธสถานบุโรพุทโธ อัน กับความรุ่งเรืองแล้ว ก็จะต้องประสบ ธรรมบท ๑๓ โลกวรรค ๑๗๑ กล่าวไว้ว่า "จงมาเถิด จงมาดูโ ดูโลกนี้ที่เหมือน กับราชรถอันวิจิตร คนเขลาเท่านั้นที่ หลงติดอยู่ แต่ผู้รู้หาติดอยู่ไม่ และในธรรมบท ๑๔ พุทธวรรค ๑๙๐-๑๙๑-๑๙๒ 'ผู้แสวงหาพระพุทธ พระธรรม ด้วยความรู้อันถูกต้อง นั่นคือความทุกข์ เหตุของความทุกข์ การกำจัดเหตุของ ความทุกข์ และมรรค ๘ ซึ่งจะนำไปสู่ การกำจัดความทุกข์ สิ่งนี้เป็นที่พึ่งอัน มั่นคงอย่างแท้จริง และสิ่งนี้เป็นที่พึ่งอัน สูงสุดของเราอย่างแท้จริง การแสวงหา ที่พึ่งเช่นนี้ ย่อมทำให้เราพ้นทุกข์ทั้งปวง" เมื่อกล่าวถึงพระพุทธศาสนาของ เขมรทั้งในอดีต ปัจจุบัน และอนาคต สิ่งที่เราจะต้องพิจารณาก็คือ ส่งเสริมคำสั่งสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ให้ประชาชนเข้าถึงการหลุดพ้นหรืออิสร ภาพ ที่เรียกว่า โมกษะ หรือ โมกขะ เพียงใด และพิจารณาว่าเหตุใดประวัติ ศาสตร์เขมร จึงเกิดความผิดพลาดครั้ง แล้วครั้งเล่าเรื่อยมา เขมร ๓๖ กัลยาณมิตร แปลโดย อรุณลักษณ์ ไชยนันทน์ อ.บ., อ.ม. (ภาษาอังกฤษ) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย Kalyanamitra.org