ความหมายของดุลยภาพบำบัด : หน้า 53/154

บทที่ 3 ดุลยภาพบำบัดในสมัยพุทธกาล 3.1 ความหมายของดุลยภาพบำบัด ดุลยภาพ หมายถึง ความเท่ากัน ความเสมอกัน ส่วนดุลยภาพบำบัด หมายถึง วิธีการ ป้องกันบำบัดรักษาโรค และบำรุงสุขภาพด้วยการปรับความสมดุลโครงสร้างของร่างกาย ซึ่งมี องค์ประกอบ 4 ประการคือ 1. การระวังรักษาอิริยาบถต่างๆ ให้สมดุลตลอดเวลา หมายถึง ในการนั่ง นอน ยืน เดิน วิ่ง ทํางานหรือกิจกรรมใด ๆ ก็ตาม ต้องฝึกตัวเองให้มีสติระวังรักษาแนวกระดูกสันหลังให้อยู่ใน แนวแกนปกติของร่างกายอยู่เสมอคืออยู่ในแนวตรงตามธรรมชาติ 2. การบริหารจัดโครงสร้างของร่างกายให้สมดุล หมายถึง การบริหารร่างกายเพื่อ จัดการให้โครงสร้างของร่างกายอยู่ในภาวะสมดุลเสมอ 3. การออกกําลังกายเพื่อเสริมประสิทธิภาพในการรักษาสมดุล 4. การผ่อนคลายกล้ามเนื้อและเส้นเอ็น เพื่อให้เกิดการไหลเวียนที่ดี ซึ่งมีอยู่หลายวิธี เช่น การนวด โยคะ ฤๅษีดัดตน การฝังเข็ม เป็นต้น หากจะหาร่างกายของบุคคลที่มีลักษณะได้ดุลยภาพหรือสมดุลในทุกส่วนแล้วคงไม่มีใคร เกินพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพราะพระวรกายของพระองค์ได้ลักษณะมหาบุรุษเป็นปริมณฑล ดุจ ต้นไทร วาของพระองค์เท่ากับพระกายของพระองค์ พระกายของพระองค์เท่ากับวาของพระองค์ ทรงมีพระกายตรงเหมือนกายพรหม มีพระทนต์เรียบเสมอกัน เป็นต้น พระวรกายของ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงเป็นต้นแบบของร่างกายมนุษย์ มีความสมบูรณ์แข็งแรงแม้จะทรง ทําเพ็ญทุกรกิริยาอย่างหนักอย่างที่ไม่มีใครทําได้แต่ก็ไม่ทรงสิ้นพระชนม์ ส่วนร่างกายของพุทธบริษัทและชาวโลกทั้งหลายอาจกล่าวได้ว่าเป็นร่างกายที่ยังบกพร่อง ทั้งสิ้นเมื่อนำไปเปรียบเทียบกับมาตรฐานคือกายมหาบุรุษ แม้กายมนุษย์ของชาวโลกจะ ไม่สมบูรณ์ มีร่างกายไม่ตรงเหมือนกายพรหม เป็นต้น แต่ก็มีความสำคัญต่อการสร้างบุญบารมี พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจึงตรัสสอนให้ดูแลรักษาร่างกายให้ดี โดยสังเกตได้ว่าพระองค์ทรงเน้นย้ำ 1 ราชบัณฑิตยสถาน, พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2542, กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์, 2546 50 DOU การรักษาสุขภาพ ต า ม พุทธวิธี