การตั้งกายให้ตรงและสาเหตุแห่งความเจ็บป่วย : หน้า 54/154

พระภิกษุทุกครั้งในเวลานั่งสมาธิเจริญภาวนาว่า “ให้ตั้งกายให้ตรง” ดังพระดำรัสว่า “ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ไปสู่ป่าก็ดี ไปสู่โคนไม้ก็ดี ไปสู่เรือนว่างดี นั่งคู่บัลลังก์ ตั้งกายตรง ดำรงสติไว้ เฉพาะหน้า มีสติหายใจเข้า มีสติหายใจออก... จากการค้นข้อมูลในพระไตรปิฏกพบคําสอน ในลักษณะเดียวกันนี้จำนวน 89 แห่ง จึงชี้ให้เห็นว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงให้ความสําคัญกับ “การตั้งกายให้ตรง” มาก ในเสขิยวัตรก็ยังปรากฏสิกขาบทเกี่ยวกับการเดินและนั่งในบ้านด้วยท่าที่ไม่สมควรคือ ไม่เดินโคลงกาย ไม่เดินกระโหย่งเท้า ไม่นั่งโคลงกาย ไม่นั่งร้ดเข่า และไม่เอามือค้ากายนั่งในบ้าน เป็นต้น จุดประสงค์ของของสิกขาบทเหล่านี้นอกจากเพื่อยังศรัทธาให้เกิดขึ้นแก่ประชาชนที่ พบเห็นแล้ว การไม่เดินและไม่นั่งอย่างนี้ยังช่วยรักษาสรีระให้ตรงสง่างามอีกด้วย 3 3.2 สาเหตุแห่งความเจ็บป่วย นอกจากการรักษาสุขภาพด้วยการพยายามตั้งกายให้ตรงในอิริยาบถต่าง ๆ ดังกล่าวแล้ว พระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังตรัสถึงสาเหตุแห่งความเจ็บป่วยไว้ 8 ประการ เพื่อให้พุทธบริษัทระวัง ป้องกันดังที่ได้กล่าวแล้วในบทนำ คือ 1. โรคเกิดแต่ดีให้โทษ 2. โรคเกิดแต่เสมหะให้โทษ 3. โรคเกิดแต่ลมให้โทษ 4. โรคเกิดแต่ทั้งดี เสมหะ และลมให้โทษ 5. โรคเกิดแต่ฤดูแปรปรวน 6. โรคเกิดแต่การผลัดเปลี่ยนอิริยาบถไม่สม่ำเสมอ 7. โรคเกิดแต่ความเพียรเกินกำลัง 8. โรคเกิดแต่วิบากกรรม สาเหตุประการที่ 6 ที่ว่า โรคเกิดแต่การผลัดเปลี่ยนอิริยาบถไม่สม่ำเสมอ หมายถึง โรคที่เกิดจากการบริหารร่างกายไม่สม่ำเสมอ โดยมีนั่งนาน หรือยืนนาน เป็นต้น กล่าวคือ ในบรรดาอิริยาบถทั้ง 4 คือ ยืน เดิน นั่ง และนอนนั้น ถ้าดำรงอยู่ในอิริยาบถใดอิริยาบถหนึ่ง 1 3 มหาสติปัฏฐานสูตร, ทีฆนิกาย มหาวรรค, มจร. เล่มที่ 10 ข้อ 374 หน้า 302 * ค้นจากโปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย Version 1.0 สุชีพ ปุญญานุภาพ, พระไตรปิฎกฉบับประชาชน, กรุงเทพฯ หน้า 181-182 4 ปุตตสูตร, อรรถกถาอังคุตตรนิกาย จตุกนิบาต มก. เล่มที่ 35 หน้า 256 ดุลยภาพบำบัด ในสมัย พุ ท ธ ก า ล DOU 51