วิธีการรักษาสุขภาพด้วยดุลยภาพบำบัดในสมัยพุทธกาล : หน้า 55/154

นานเกินไป จะทำให้ร่างกายเกิดความเมื่อยล้าเป็นเหตุให้เจ็บป่วยได้ ในอรรถกถาอธิบายไว้ว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงผ่อนคลายความปวดเมื่อยจากอิริยาบถหนึ่งด้วยอิริยาบถหนึ่ง ย่อมทรง บริหาร คือ ทรงยังอัตภาพให้เป็นไปมิให้ทรุดโทรม การปรับเปลี่ยนอิริยาบถของพระพุทธองค์ จึงเป็นการป้องกันโรคที่จะเกิดขึ้นจากการผลัดเปลี่ยนอิริยาบถไม่สม่ำเสมอ 3.3 วิธีการรักษาสุขภาพด้วยดุลยภาพบำบัดในสมัยพุทธกาล กิจวัตรกิจกรรมของพระภิกษุในสมัยพุทธกาลนั้นมีหลากหลายจึงช่วยแก้ปัญหาการเจ็บ ป่วยอันเกิดจากการผลัดเปลี่ยนอิริยาบถไม่สม่ำเสมอได้เป็นอย่างดี กล่าวคือ มีทั้งการนั่งสมาธิ เจริญภาวนา การบิณฑบาต การเดินจงกรม การดูแลความสะอาดวัด การทำนวกรรมหรืองาน ก่อสร้างและปฏิสังขรณ์อาราม การสำเร็จสีหไสยาสน์คือนอนตะแคงขวาอย่างมีสติ เป็นต้น การ บิณฑบาตนั้นนอกจากเพื่อโปรดญาติโยม และเพื่อเลี้ยงชีพตามวิสัยของบรรพชิตแล้ว ยัง เป็นการออกกำาลังกายและเป็นการนวดเท้าอย่างดีอีกด้วย เพราะพระภิกษุต้องออกเดินด้วย เท้าเปล่าตั้งแต่เช้าตรู่เป็นระยะ 2-3 กิโลเมตรต่อวัน จึงเท่ากับได้ออกกำลังกายไปในตัว และ การไม่สวมรองเท้าทำให้เท้าได้สัมผัสกับก้อนกรวด ก้อนหินโดยตรง จึงเป็นการนวดเท้าไป ในตัวเช่นกัน 2 ส่วนการเดินจงกรมนั้นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ในจังกุมสูตรว่า “ช่วยให้อาหารที่กิน ดื่ม เคี้ยว ลิ้มแล้วย่อยได้ง่าย และทำให้เป็นผู้มีอาพาธน้อย...” นอกจากนี้ในส่วนหนึ่งของ กิจวัตรของพระภิกษุนั้นยังมีการบริหารร่างกายด้วยการ “ดัดกาย” เพื่อแก้ความเมื่อยขบ และ มีการผ่อนคลายกล้ามเนื้อด้วยการ “บีบนวด” อีกด้วย พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเองก็ทรงผ่อนคลาย กล้ามเนื้อด้วยการบีบนวดเช่นกัน ดังที่ปรากฏในชราสูตรว่า “สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ ปราสาทของนางวิสาขามิคารมารดา ใน บุพพาราม ใกล้กรุงสาวัตถี สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จออกจากที่หลีกเร้นในเวลาเย็น แล้วประทับนั่งผินพระปฤษฎางค์ผิงแดดในที่มีแสงแดดส่องมาจากทิศประจิมอยู่ ครั้งนั้น พระอานนท์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว บีบนวดพระกายของพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยฝ่ามือ” 1 2 3 4 มูลปริยายสูตร, อรรถกถามัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ มก. เล่มที่ 17 หน้า 35. * จังกมสูตร, อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต มจร. เล่มที่ 22 ข้อ 29 หน้า 41. พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ มก. เล่มที่ 3 ข้อ 361 หน้า 84-85. และ หน้า 121. ชราสูตร, สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค มก. เล่มที่ 31 ข้อ 962-963 หน้า 62. 52 DOU การรักษาสุขภาพ ต า ม พุท ธ วิธี