ข้อความต้นฉบับในหน้า
เชื่อว่า ผู้รจนาคำถาม-ตอบ ในตำนานคริสเตียนยุคต้น ๆ นั้น
ได้ประยุกต์คำตอบว่า "พระเจ้า" เข้ากับ ต้นแบบคำถาม
ตอบจากข้อมูลโบราณอื่น ๆ
หากพิจารณาตามหลักฐานประวัติศาสตร์ว่าในกองกำลังรบ
(ติดอาวุธ) ของอเล็กซานเดอร์นั้น มีชนชาติต่าง ๆ รวมทั้ง
ยิวอยู่ด้วย ก็จะเห็นได้ว่าอเล็กซานเดอร์ได้นำปราชญ์ชาวอินเดียที่ชื่อ
กัลละนุส (Calanus) ตามไปด้วย
อเล็กซานเดอร์นั้นได้พบพวกปราชญ์ (ฤษีเปลือย) ที่
เรียกว่า Gymnosophist ตามข้อมูลของพลูตาคซ์ โดยพระองค์
ทรงสนทนาธรรมะกับปราชญ์เหล่านั้นในลักษณะโต้ตอบด้วยตรรกะ
การสนทนาและประสบการณ์จะถูกคณะปราชญ์ของ
อเล็กซานเดอร์ ทำการบันทึกไว้เสมอ
ดังนั้นบทสนทนา “ตัวจริง” จึงต้องมีการบันทึกไว้
และเป็นธรรมเนียมปฏิบัติมาจนถึงยุคพระยามิลินท์ หรือปโตเลมี
ก็มีระบบและการถ่ายทอดเช่นกัน
ในปัญหา Ptolemy และบทสนทนาระหว่างปราชญ์
อินเดียกับอเล็กซานเดอร์นั้น ปรากฏหลักฐานอยู่ในสมุดบันทึก
ทำจากหญ้า ที่เรียกว่า papyrus (ม้วนหมายเลข 13044 นคร
เบอร์ลิน (Sitzungsberichted.press.Akademied. Wissenschaften
zu Berlin)
บุคคลที่มีความสำคัญมากต่อประวัติศาสตร์อีกท่านหนึ่งคือ
ท่าน Josephus ซึ่งอาศัยหลักฐานทางประวัติศาสตร์ จากบันทึก
โบราณซึ่งมีที่มาจากเอกสาร Pseudo-Aristeas (แต่ Josephus
นั้นตัดคำถามทิ้งไป และเอาคำตอบไว้
ท่าน Josephus นี้ มีความสำคัญในฐานะบันทึก
ประวัติศาสตร์ยุคต้นของคริสเตียนนิกายออธอด็อกซ์
คำถาม-คำตอบเหล่านี้ บางส่วนปรากฏในมิลินท
ปัญหาเช่นเรื่อง "มหาสมุทรกับแผ่นดิน” อะไรจะใหญ่กว่ากัน
หรือมหาสมุทรกับแผ่นดิน สองสิ่งนี้มีสัตว์อะไรใหญ่กว่ากันก็
เป็นคำถาม-ตอบที่มีปรากฏ "สอดคล้องกัน” ประหนึ่งว่า "มา
จากต้นคอเดียวกัน”
อย่างไรก็ตาม มิลินทปัญหานั้นเป็นบันทึกทางพุทธ
ศาสนาที่สำคัญและมีการกล่าวถึงเมืองตะโกลาและสุวรรณทวีป
ไว้ด้วย
Kalyanamitra.org
* ล ย า ณ ม ต ร ๔๕