สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส : หน้า 81/122

ABIGGUGABUNG มณฑปทรงฝรั่งข้างบน ตรงช่องกระจกที่ทำเป็นหน้าต่าง มีเจดีย์ศิลา ประดิษฐานพระอัฐิสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส เบญจ์จำ เธอก็เคยเรียนเคยรู้มาแล้วใช่ไหมว่า สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส ท่านเป็นกวีเอกชนของชาติในยุครัตนโกสินทร์ตอนต้น ในบริเวณวัดโพธิ์ที่หอไตร หอระฆัง หอประชุม หอสวดมนต์ พระปรางค์บรรจุอัฐิสมเด็จพระวันรัต หรือเก๋งจีนหน้าพระตำหนักและที่อื่น ๆ ได้มีคำโคลงจารึก ซึ่งพระองค์ทรง นิพนธ์ไว้เอง แสดงให้เห็นความเป็นรัตนกวีของพระองค์ เบญจ์คงจำลิลิตตะเลงพ่ายอันเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับ ประวัติศาสตร์สมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงกู้ชาติให้พ้นจากอำนาจพม่าได้ พวกเราเรียนแล้วยังสงสัยเลยว่า ท่านบวชเรียนตั้งแต่วัยรุ่น จนสิ้นพระชนม์ชีพในขณะทรงดำรงตำแหน่งสมเด็จพระมหาสมณเจ้าฯ ทำไมท่านจึง ทรงรู้เรื่องความรักของหนุ่มสาวด้วย และทำไมจึงทรงแต่งได้ไพเราะเพราะพริ้ง ทั้ง ๆ ที่ท่านบวชมาเกือบตลอดชีวิต ครูก็จะบอกว่าท่านเป็น อัจฉริยะ เป็นกวีเอก อ้ายเราก็สงสัย และไม่เข้าใจท่านจนกระทั่งทุกวันนี้ รู้แต่ว่าท่านเก่ง สามารถยิ่งในการประพันธ์จริง ๆ งานที่ทรงนิพนธ์ไว้เป็นร้อยแก้วที่เด่นที่สุดก็คือ ปฐมสมโพธิกถา ซึ่งได้รับ การยกย่องว่ามีความดีเด่นทางด้านอุปมาอุปไมยโวหาร ส่วนงานพระนิพนธ์ด้านร้อยกรองมีทุกประเภท คือ โคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน และร่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ลิลิตตะเลงพ่าย ได้รับการยกย่องว่าเป็นพระนิพนธ์ชิ้นเอก เป็นเรื่องที่มีความพร้อมในลักษณะของกวีนิพนธ์ซึ่งยึดถือเป็นแบบอย่างการประพันธ์ได้เป็นอย่างดี ส่วนงานพระนิพนธ์เรื่อง อื่น ๆ เช่น กฤษณาสอนน้องคำฉันท์ มหาชาติร่ายยาวสรรพสิทธิ์คำฉันท์ และสมุทรโฆษคำฉันท์ ก็มีคุณค่าดีเด่น ครบถ้วนด้วยลักษณะของวรรณคดี มีความไพเราะงดงามด้วยเสียง ความหมาย และอรรถรสต่าง ๆ พร้อมด้วย คุณค่าทางความรู้ ความคิด คติธรรม จนทรงได้รับการยกย่องว่าเป็น "รัตนกวีแห่งชาติ” เพื่อเป็นการเทิด พระเกียรติพระองค์ท่าน คณะรัฐมนตรีจึงได้มีมติเห็นชอบให้กระทรวงศึกษาธิการ และสำนักงานคณะกรรมการ วัฒนธรรมแห่งชาติ (สวช.) จัดงานฉลอง ๒๐๐ ปี ในวันที่ ๑๑-๑๗ ธันวาคม ๒๕๓๓ เนื่องในวโรกาสคล้าย วันประสูติของพระองค์ท่าน เบญจ์เอ้ย รู้มั้ย ผลงานของท่านดังกระฉ่อนไปทั่วโลกแล้ว และองค์การศึกษาวิทยา ศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือที่เรียกกันสั้น 1 ว่า ยูเนสโก (UNESCO) ได้ประกาศยกย่อง พระองค์ท่านเป็น "บุคคลดีเด่นของโลก ปี ๒๕๓๓” นี้ด้วยจ้ะ น่าปลื้มมั้ยล่ะ เบญจ์ที่รัก ฉันเห็นจะต้องจบเสียที ง่วงนอนเต็มแก่แล้ว หวังว่าเธอคงสบายดีแล้วตอบจดหมายฉันมั่งนะ ส่วนเรื่องประวัติวัดโพธิ์ ฉันเก็บไว้เล่าให้เบญจ์ฟังคราวหน้านะจ๊ะ ขอเวลาฉันได้ศึกษาให้มากสักหน่อย เพราะ เป็นวัดสำคัญมากแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ อ้อ! เบญจ์จะ ฉันอยากให้เบญจ์ย้อนดูจดหมายลงวันที่ ๒๓ ตุลาคม ที่พูดเรื่องวัดสุวรรณดารารามที่ อยุธยาน่ะ ดูรูปประตูนะ นั่นเป็นประตูของเขตพุทธาวาส ไม่ใช่ประตูพระอุโบสถ เดี๋ยวจะเข้าใจผิด ฉันรีบ มากไปหน่อยเพราะเกรงจะไม่ทันรถไปรษณีย์เคลื่อนที่ ขอโทษหลาย ๆ ที่เด้อ คิดถึงเบญจ์มากที่สุด ลักขณา ศกุนะสิงห์ กั ล ย า ณ ม ต ร