ผ้าหาดเสี้ยว : หน้า 75/122

75 ท เอาเรื่องผ้า ๆ มาเขียนกันในครั้งนี้ ไม่ใช่เพราะว่าคนเขียนเป็นผู้หญิง ที่จริงแล้วเป็นเรื่องของ ดอกนะคะ ความปรารถนาดี อยากจะเล่าสู่กันฟัง จะได้ แบ่งปันความสวย และความภูมิใจที่ได้เกิดเป็น คนไทยกันได้ทั่วหน้า เพียงแต่อยากจะกระซิบ บอกเพื่อน ๆ ผู้หญิงว่า ผ้าหาดเสี้ยว ที่บ้าน หาดเสี้ยว ของจังหวัดสุโขทัยน่ะสวยเหลือเกิน สวยจริง ๆ หาดเสี้ยวอยู่ที่ไหน หาดเสี้ยวเป็นหมู่บ้าน อยู่ในจังหวัดสุโขทัย เขตอำเภอสวรรคโลก อยู่ ห่างจากศรีสัชนาลัยเมืองเก่า ที่เป็นเมืองโบราณ คู่บ้านคู่เมืองยุคเดียวสมัยเดียวกับสุโขทัยไป ประมาณยี่สิบกิโล เป็นหมู่บ้านทอผ้าโบราณที่ ยังคงสามารถรักษาลายเส้น และสีสันบนกี่ทอผ้า ได้อย่างคงเส้นคงวา แม้เวลาจะเปลี่ยนผันมานาน และตั้งใจไว้แล้วว่าจะไม่พูดอะไรมากถึง เรื่องราวของประวัติศาสตร์ เพราะหน้ากระดาษ ได้ว่า มีอยู่จำกัด เพียงแต่เล่าให้ฟังเป็นเลา ผ้าหาดเสี้ยวนี้เป็นผ้าที่ใช้สำหรับนุ่ง และห่ม สำหรับผู้หญิงและผู้ชายในสมัยก่อนนานมาแล้ว ผู้ชายใช้เป็นผ้าขาวม้า ผ้านุ่ง และผ้าห่ม ส่วน ผู้หญิง ใช้เป็นทั้งซิ่น ผ้ารัดอก และผ้าห่มด้วย เหมือนกัน ซึ่งในความเป็นผ้าหาดเสี้ยวนี้ ยังมี แยกแยะออกไปอีกหลายชนิด ตามลักษณะการใช้ หลายประเภท ตีนจก คือลายยกดอกบนที่แคบ ๆ มีชื่อ เรียกตามลักษณะของการทอ คือใช้เท้าเหยียบ ในขณะกระตุกหรือยก และใช้ขนเม่นในการจก คือเขี่ยเอาด้ายสีที่ต้องการขึ้นลาย ขึ้นมาตามวิธี การที่สุดจะอธิบายได้ เพราะแม้กระทั่งไปยืนดู ยืนจ้องเป็นนานสองนานก็ยังไม่เกิดปัญญาพอที่จะ อธิบายให้ชัดเจนกว่านี้ได้ นอกจากเล่าสู่กันฟัง คร่าว ๆ ให้พอนึกภาพออกเท่านั้น ตีนจกนี้เป็นผ้าที่ทอยากที่สุด และใช้ เวลานานที่สุดของกระบวนผ้าทั้งหมดของหาดเสี้ยว มีความกว้างเพียงคืบเศษ ๆ ยาวประมาณ สองเมตร คือยาวพอที่นำมาต่อชายผ้าซิ่นนั่นเอง เมื่อถามคุณยายแม่เฒ่าผู้ชำนาญการที่สุดของ อำเภอ ได้รับคำชี้แจงว่า ดอกหนึ่ง ซึ่งมีความ ยาวเพียงสองนิ้วฟุตนี้จะต้องทั้งยก ทั้งลูก ทั้ง กระตุกนานถึงหนึ่งวันเต็ม และทั้งหมดสำหรับ ต่อชายชิ้นหนึ่งผืนนั้น จะกินเวลาประมาณ ๑-๒ เดือน SATHORN ผ้าพื้นเมือง LOCAL CLOTH นี่เองเหตุผล ที่ทำให้ผ้าตีนจกแพงมาก และหายากขึ้นทุกที ๆ คุณยายให้เหตุผลว่า “เด็กสาว ๆ รุ่นใหม่ ๆ เขาไม่ใจเย็นกัน งานนี้ มันช้า มันนาน เขาว่าเสียเวลา” ตั้งนาน ลืมบอก เล่าถึงผ้าหาดเสี้ยวมาตั้งน ไปว่าเมื่อไปถึงอำเภอหาดเสี้ยว จะมีป้ายบอกว่า เป็นร้านขายผ้าเยอะแยะไปหมด แต่ที่มีชื่อเสียง จริง ๆ ใหญ่จริง ๆ และ เครื่องใช้เก่า 7 และบ้านแบบดั้งเดิมเก่า และซ้ำยังมีพิพิธภัณฑ์ผ้าเก่า ไว้ให้ดูกันอย่างเข้าถึงนั้นต้องตรงไปที่พิพิธภัณฑ์ ๆ Kalyanamitra.org กั ล ย า ณ ม ต ร ๗๓