ข้อความต้นฉบับในหน้า
ชัดเจน ว่าผู้หญิงนั้นจะใช้ผ้ารัดอกต่างเสื้อ เป็น
สองสีคือสีดำ กับสีแดง โดยขึ้นอยู่กับสถานะว่า
เป็นโสดหรือไม่ ความสวยงามจึงอยู่ที่ผ้าซิ่น ทั้ง
ตัวซิ่นที่เป็นได้ทั้งลายยกดอกในตัว หรือเป็นผ้า
ผ้าทอทางธรรมดา ในขณะที่ฝ่ายชายนุ่งผ้ายกที่
ผู้หญิงเป็นฝ่ายทอให้ รวมทั้งผ้าพิเศษที่ใช้เป็น
ทั้งผ้าห่ม หรือผ้าขาวม้าในตัวด้วย
ออกจากห้องโถงที่จัดโชว์ผ้าเก่า ของเก่า
ถึงบริเวณด้านนอก เป็นจุดที่คุณสาธรจัดแสดง
เครื่องใช้ในครัวเรือนต่าง ๆ มากมาย ส่วนใหญ่
เป็นไม้ทั้งนั้น ดังที่มีภาพให้ดู เพราะถ้าหาก
อธิบายก็คงจะไม่ชัดเจน
แต่ที่ดึงดูดความสนใจมาก คือ เครื่อง
หีบอ้อยที่ทำด้วยไม้สักแกะเป็นฟันเฟืองวางเรียง
ไว้ด้วยกันสามท่อน มีเดือยข้างบนตรงกลาง
เวลาใช้จะมีไม้สอดเข้าไปในเดือยนั้น แล้วให้ควาย
หรือวัวลากให้เดือยหมุนเพื่อเฟืองทั้งสามตัวข้างล่าง
จะได้ทำงานขบกัน บดเอาน้ำอ้อยออกมา ทำให้
รู้สึกได้ถึงความเฉลียวฉลาดของผู้คน และช่าง
ในสมัยนั้น จึงไม่รู้สึกแปลกใจเลยที่ศรีสัชนาลัย
หรือสุโขทัย จะสามารถมีเจดีย์งาม ๆ ได้มาก
มาย
เพราะเพียงแค่เครื่องหีบอ้อยก็สามารถ
ทำให้คนรุ่นหลังตื่นตาในความสามารถเสียแล้ว
เมื่อเดินวกไปบนทางซีเมนต์ที่ลาดไว้อย่าง
ง่าย ๆ กดเป็นลวดลายใบไม้ต่าง ๆ เช่นใบสาเก
ใบลั่นทม ใบเฟิร์น ที่อาจทำให้สถาปนิก หรือ
นักตกแต่งภายในได้แนวความคิดที่นำเอาเส้นสาย
ลวดลายของธรรมชาติมาใช้ในอีกสไตล์หนึ่ง ซึ่ง
ทั้งประหยัด ทั้งง่าย ได้อารมณ์ ถนนเล็ก ๆ
นั้นพาผ่านเพิงที่แสดงเครื่องใช้เก่า ๆ ไปสู่เรือน
โบราณบ้านหาดเสี้ยว แบบชาวบ้าน พื้นบ้าน
ขนาดหนึ่งห้องนอน เพราะเป็นเรือนหอ หรือ
เรือนสำหรับครอบครัวเล็ก ๆ ที่เพิ่งเริ่มต้นชีวิตคู่
ๆ
บนเรือนหลังนั้น ซึ่งเป็นเรือนใต้ถุนสูง
มีระเบียงกว้าง และมีร้านน้ำตามแบบฉบับชาว
เหนืออยู่บนระเบียง หลายคนที่ได้ไปยืนและ
มองออกไปไกล ๆ สู่ท้องทุ่งนา จะมีความรู้สึก
แบบเดียวกัน คือสบายง่าย ๆ และสมถะจริง ๆ
สมกับเป็นบ้านของชาวพุทธ ที่มีเครื่องเรือน
แต่พอจำเป็นใช้ ลมผ่านสบาย ไม่อับชื้น และ
ไม่มืดทึบ ไม่ต้องอาศัยไฟฟ้าในเวลากลางวัน
ผิดกับ
และไม่จำเป็นต้องใช้เครื่องปรับอากาศ
บ้านทึบแน่นของคนกรุงเทพฯ อย่างหน้ามือเป็น
หลังมือทีเดียว
สิ่งที่ระวังเวลาขึ้นไปยืนบนระเบียง หรือ
ก่อนจะก้าวลงจากยกพื้นที่เป็นตัวบ้านสูงระเบียง
ก็คือศีรษะ โดยเฉพาะผู้ชายที่ค่อนข้างสูง หรือสูง
เนื่องจากอาจจะกระแทกเข้ากับคานที่รองหลังคา
ได้อย่างจัง หลายคนที่ไปด้วยกันปะทะแล้วอย่างแรง
จนให้ความเห็นพ้องต้องกันว่า สงสัยคนสมัยก่อน
จะตัวเตี้ย
และที่ใต้ถุนเรือนนั่นแหละคือที่ ๆ แม่
เฒ่านั่งทอผ้าอยู่บนที่แคบ ๆ มีอยู่สองที่ กี่หนึ่ง
สำหรับทอผ้าซิ่น และผ้ายกดอกสำหรับทำผ้า
1
Kalyanamitra.org
กั ล ย า ณ ม ต ร ๗๕