ข้อความต้นฉบับในหน้า
ตอนที่ ๐๐
อัปสรา
เทพีในดวงใจของชาวกัมพูชา
เทพอัปสรนครวัด
| : เท
นอกจากปราสาทนครวัดแล้ว สิ่งที่โดดเด่นคุ้นหน้า
คุ้นตาในฐานะที่เป็นสัญลักษณ์อีกอย่างหนึ่งของกัมพูชาก็
น่าจะเป็น “อัปสรา” หรือเทพอัปสรผู้มีหน้าที่คอยเฝ้าดูแล
และรับใช้เทพเจ้าตามคาสนสถานต่างๆ เข้าใจว่าชาว
กัมพูชานั้นคงมีความรู้สึกชื่นชมและผูกพันกับอัปสราอยู่
ไม่น้อย ไม่ว่าจะไปทางไหนในแผ่นดินกัมพูชาเป็นได้เจอ
กับอัปสราอยู่ทุกแห่งหน เธอจะปรากฏตนให้เห็นในทุก
สถานที่ทั้งตามคาสนสถาน อาคารบ้านเรือนและถนน
หนทาง ต่างๆ คือจะมีทั้งรูปปั้น รูปภาพ รูปแกะสลัก
ลวดลายเหล็กดัดตามซุ้มประตูหน้าต่าง รวมทั้งชื่ออาคาร
ร้านค้าก็มักนิยมเอาชื่อของอัปสราเข้าไปพ่วงอยู่ด้วยเช่น
อัปสราโฮเต็ล อัปสราเร็สโทรอง อัปสราบูติค อัปสราโฟโต้
ฯลฯ
รูปจำหลักของอัปสราตามคาสนสถานแต่ละแห่ง
มักจะมีรูปลักษณะเฉพาะตัวแตกต่างกันไปตามยุคสมัยซึ่ง
ดูงามไปคนละแบบ สำหรับอัปสราที่นครวัดนั้นมีทั้งความ
หลากหลายและจำนวนมากมายถึง ๓,๖๓๕ ตน นับเป็น
คาสนสถานที่มีนางฟ้ามาอยู่ประจําการมากที่สุดก็ว่าได้
เรื่องจำนวนมากน่ะยังพอทำเนา แต่เรื่องของ
ความวิจิตรงดงามนี่สิที่น่าทึ่งถึงขนาด ม.ร.ว.คึกฤทธิ์
มิใช่ศิลา แต่เบาและใส
ละอาด นางอัปสราทุกตน
ซ่อนยิ้มไว้ในใบหน้า ซึ่ง
มิใช่ยิ้มอันเต็มไปด้วย
กิเลสตัณหาของมนุษย์
แต่เป็นรอยยิ้มอันเกิดจาก
ความสุขของสวรรค์ ยิ้มที่
สะอาดและแจ่มใสเหมือน
กับเมฆยามอรุณ...”
ถูกแล้วครับ ยิ้ม
ของอัปสราแต่ละตนเป็น
ยิ้มที่แจ่มใสมีไมตรีจิตเป็น
ยิ้มของการต้อนรับที่น่า
ประทับใจ ใครที่รู้ตัวว่า
เป็นคนยิ้มยากหรือยิ้มไม่
สวย น่าจะลองไปหัดยิ้ม
อย่างอัปสราที่นครวัดต
บ้างก็จะดี อย่างนี้เรียกว่า
ยิ้มรับแขก ถ้าจะหัดยิ้มไม่
แขกก็ต้องไปเลียนแบบ
แสยะยิ้มอย่างยักษ์ที่ฉุด
ปราโมช ได้เขียนพรรณนาเกี่ยวกับรูปจำหลักอัปสราที่ นาคอยู่ที่ปากทางเข้าซุ้ม
นครวัดไว้ในหนังสือ “ถูกเขมร” ว่า “นางอัปสราแต่ละ
ตนนั้นแบบบางราวจะปลิวเหมือนกับสลักไว้ด้วยวัตถุที่
ประตูนครธมโน่น รับรอง
ไม่ผิดหวัง
อัปสรา
กลางวงเวียนที่เมืองศรีโสภณ
อัปสรา ปราสาทบันทายศรี
อัปสราร่ายรำาบนดอกบัวที่
นครธม
กัลยาณมิตร กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๕
๑๕๑