การร่ายระบำอัปสรา : หน้า 154/204

โครงร่างรูปจำหลักอัปสราที่ ยังแกะสลักค้างอยู่ เป็นรอยยิ้ม ดวงหน้า ลีลาท่าทาง และกายแตงกาย อัปสราที่เรามองเห็นที่ นครวัดนั้น แม้ว่าจะเป็นเพียงรูป สลักเสลาจากศิลาก็ตาม แต่รูป จำหลักเหล่านี้ก็สามารถบอกอะไร ต่อมิอะไรให้เรารู้ไม่น้อยเลยไม่ว่าจะ พยายามถอดรูปแบบทั้งลีลาท่าทางและการแต่งกายจาก รูปจำหลักเหล่านี้มาเป็นการร่าย ประจำชาติที่เลื่องลือคือ “ระบำอัปสรา” ดังที่เคยกล่าวไว้แล้วในตอนต้นๆ นอกจากนี้ที่มีการจ่าหลักรูปอัปสราไว้ตามคาสน- สถานก็เท่ากับเป็นการบ่งบอกให้ผู้ที่เหยียบย่างเข้ามาได้รู้ว่า สถานที่นั้นเป็นสถานที่อันศักดิ์สิทธิ์ เป็นประดุจทิพยวิมาน ของเทพเจ้าบนโลกมนุษย์ ซึ่งเธอทั้งหลายคือเทพธิดาที่ รอยยิ้มและดวงหน้าที่ไม่มี ช้ำแบบกันเลยของอัปสราเป็นสิ่งที่ เป็นบาทบริจาริกาคอยดูแลรักษาสถานที่และรับใช้องค์เทพ ณ ทิพยสถานแห่งนั้น และการที่มีรูปหรือนามของเธอ ให้ความสุข ความแจ่มใส ความมี ปรากฏให้เห็นอยู่ทั่วไปเพราะเธอคือเครื่องหมายแห่ง ชีวิตชีวาราวกับว่าเราได้เดินไป ความดีงาม ความบริสุทธิ์ผุดผ่อง เป็นเทพีที่อยู่ในดวงใจ พบปะกับผู้คนมากหน้าหลายตาใน ของชาวกัมพูชาตลอดมา มหาปราสาทแห่งนี้ ลีลาท่าทางและการแต่ง เทพอัปสรนครวัด กายของอัปสราบอกให้เราได้รู้ถึง วัฒนธรรมประเพณีเกี่ยวกับการ อาจกล่าวได้ว่าในบรรดาลวดลายและรูปจำหลัก หลากหลายที่มีอยู่ในนครวัดนั้น รูปจำหลักของอัปสรา แต่งกาย ทรงผมและเครื่องประดับ ถือว่าเป็นองค์ประกอบอันสำคัญที่ช่วยเชิดชูเสริมส่งให้ อัปสรา แลบลินสองแฉก ของสตรีในราชสำนักกัมพูชาเมื่อ พันปีก่อนโน้นซึ่งเห็นชัดว่ามีอยู่ หลายระดับ หลายเผ่าพันธุ์ โดย ทางนาฏศิลป์ ของกัมพูชา ได้ มหาปราสาทแห่งนี้มีความวิจิตรงดงามจนได้รับการ ยอมรับยกย่องจากชาวโลกทั้งหลายว่าเป็นสุดยอดของ งานประติมากรรมแห่งหนึ่ง การได้มาพบเห็นด้วยตาตัวเอง ทำให้ผมต้องยอมเปลี่ยนทัศนคติบางอย่างที่เคยมีต่อมหา ปราสาทแห่งนี้ไปเหมือนกัน นั่นคือแต่เดิมผมเคยคิด ว่าการสร้างปราสาทศิลาขนาดมหึมาอย่างนี้ คงจะต้องใช้ แรงงานเป็นหลัก ต้องเกณฑ์แรงงานทั้งจากแรงงานทาส แรงงานเชลย และแรงงานของราษฎรเป็นเรือนหมื่นเรือน แสนมาสร้างปราสาท อันหมายถึงหยาดเหงื่อหยดเลือด หยดน้ำตา และชีวิตของผู้คนมากมายที่ต้องทับถมล้มตาย สังเวยไปกับการก่อสร้างดังกล่าว ซึ่งถ้าจะว่าอย่างนั้นก็ถูก แต่คงจะถูกเพียงครึ่งเดียว เพราะการบังคับใช้แรงงานคน นั้นอาจจะสร้างได้ก็แต่ของที่เป็นแท่งทีมๆ ทึบๆ ที่ไม่ ต้องการความวิจิตรงดงามมากนักอย่างเช่นกำแพงเมือง จีนเป็นต้น เข้าใจว่าการสร้างปราสาทนครวัดนี้ก็คงต้อง ระบำอัปสราที่ถอดรูปแบบมาจากจำหลักที่นครวัด ©๕๒ กัลยาณมิตร กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๕