ความงดงามของอัปสรา : หน้า 155/204

บังคับใช้แรงงานในลักษณะนี้ด้วยเช่นกัน อันได้แก่การ สกัดตัดหิน การชักลากขนย้ายหิน การวางรากฐานและ ประกอบโครงสร้างของตัวปราสาทเป็นต้น แต่ในส่วนของ การตกแต่งการจำหลักสลักเสลาอันวิจิตรงดงามอย่างที่ เห็นอยู่นี้ไม่มีทางเลยที่แรงงานทั่วไปจะทำได้ เพราะนี่คือ ผลงานของช่างผู้เชี่ยวชาญชั้นครูหรือระดับช่างหลวงซึ่ง ต้องมีทั้งเมื่อ มีความมุ่งมั่นศรัทธาและความเป็นอิสระใน การทำงานพอสมควรจึงสามารถฝากผลงานสะท้านโลก ขนาดนี้ใต้ ความเป็นอิสระของช่างแกะสลักในการทำงานนั้น เห็นได้จากความงดงาม ความอ่อนช้อย ความ หลากหลายของลีลาและดวงหน้าที่ถูกถ่ายทอดออกมา เป็นอัปสราแต่ละตน แถมยังมีรูปจำหลักบางรูปที่แปลก แหวกแนวออกไปอันเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงอารมณ์ขัน ของศิลปิน เช่นอัปสราที่ผ้านุ่งเปิดชะเวิกชะวากจนต้อง ยื่นมือลงมาปิดด้วยความอาย อัปสราที่แลบลิ้นออกมา เห็นเป็น ๒ แฉก หรืออัปสราที่ยิ้มจนมองเห็นฟันถึง ๔ ชั่ เป็นต้น โดยเฉพาะรูปจ่าหลักอัปสราที่ยิ้มจนเห็นฟันนั้น พรรคพวกที่เคยมาสั่งนักสั่งหนาว่าขอให้ไปดูให้ได้ เพราะ ทั้งปราสาทมีอยู่แค่ ๒ ตนเท่านั้น ผมเองก็เที่ยวหาดจน ตาลาย หาเท่าไหร่ก็ไม่พบสักที กําเนิดอัปสรา อัปสราหรือเทพอัปสรเหล่านี้เป็นผลิตผลหรือ ผลพลอยได้จากการกวนเกษียรสมุทร อันเป็นเรื่องราว จากตำนานของฮินดู เรื่องนารายณ์ 90ปาง ในปาง “กูรมาวตาร, ที่พระนารายณ์อวตารเป็นเต่ามาช่วย คุ้มครองโลกมิให้เสียหายจากพิธีกวนเกษียรสมุทร เรื่องมีอยู่ว่า ฤษีผู้เรืองฤทธิ์ตนหนึ่งนามว่าทุรฯ กาสได้เหาะเที่ยวไปในสรวงสวรรค์และได้รับมาลัยบูชา จากนางฟ้า จากนั้นฤษีทุรวาสได้พบพระอินทร์ทรงช้าง พระนารายณ์อวตารเป็นเต่ามารองรับเขาพระสุเมในพิธีกวน เกษียรสมุทร ท่า ให้มีอัปสราผุดเกิดขึ้นมามากมาย เอราวัณผ่านมาจึงได้มอบมาลัยกำนัลแด่พระอินทร์ แต่ถือ เป็นความโชคร้ายของพระอินทร์ที่ช้างเอราวัณเกิดฉุน กลิ่นดอกไม้ขึ้นมาจึงคว้ามาลัยมากระทืบทิ้ง ท่า ให้ฤษีทุร าาสเกิดโทสะถึงกับสาปแช่งให้พระอินทร์และทวยเทพรบ แพ้พวกอสูร พระอินทร์กลุ้มใจไม่รู้จะหาทางแก้ไขอย่างไร จึงได้ไปปรึกษากับพระนารายณ์ พระนารายณ์ได้แนะนำ ให้ท่า พิธีกวนเกษียรสมุทรเพื่อจะได้น้ำอมฤต เทวดากิน แล้วจะเป็นอมตะ มีฤทธิ์มีอำนาจมากขึ้น การกวนเกษียรสมุทรหรือทะเลน้ำนมนี้นับเป็น งานใหญ่เกินกว่าทางฝ่ายเทวดาจะทำ ได้ตามลำพัง จำเป็นต้องพึ่งพากำลังจากฝ่ายอสูรด้วย ดังนั้นพระอินทร์ จึงแสร้งผูกไมตรีเพื่อขอความร่วมมือจากทางอสูรโดย สัญญาว่าหากกวนเกษียรสมุทรสำเร็จแล้วจะแบ่งน้ำอมฤต ให้ดื่ม ฝ่ายอสูรหลงเชื่อจึงยอมร่วมมือแต่โดยดี จะเห็นว่า เรื่องของการเมืองหรือผลประโยชน์นี้ไม่มีมิตรแท้และศัตรู ที่ถาวรไม่ว่าที่ไหนก็เหมือนกัน พิธีกวนเกฉียรสมุทรกระทำ โดยการนำา เอาตัวยา จากที่ต่างๆ โยนลงในทะเลน้ำนม แล้วใช้ภูเขามันทรหรือ กัลยาณมิตร กุมภาพัน พ.ศ. ๒*® ๑๕๓