บรรพชิตมหาพิจารณา : หน้า 94/183

บรรพชิตพึงพิจารณาเนื่อง ๆ ว่า ตัวของเราเอง ติเตียนตัวเองโดยศีลได้หรือไม่ ส่งราหรือสำรวม แปลว่าการปิดกันหรือระวังไม่ให้กิเลสกำเริบจนแสดงออกมาทางกายและวาจา ด้วยการรักษาศีลขาด คือปาฏิสัมภิษฐที่พระศาสดาทรงบัญญัติไว้ ภิกษุผู้สำรวม คือภิกษุผู้รักษาศีลขาดในพระปาฏิโมกข์ เพื่อปิดกันกิเลสไม่ให้ออกมาทางกายและวาจา จึงชื่อว่าจำรวมด้วยปาฏิโมกขสงคราม เป็นการแสดงภาวะที่ภิกษุผู้นั้นตั้งอยู่ในดีศีล ดังที่พระผู้มีพระราชอัครเจ้าฯ ว่าว่า "ภิษุเป็นผู้งามสิ ลำรวมในปาฏิโมกขสังวร ถึงพร้อมด้วยอาจาระและโคจร" มีปฏิณห์ในโทษในโทษแม่เพียงเล็กน้อย สภานศึกษาในศีลาบททั้งหลาย การที่จะจะบริบูรณ์ได้ต้องปราศจากโทษ อย่าง คือ ขาด ทะลุ ด่าง พร้อม จึงจะจัดว่าเป็นศีลที่มีผลานิสงส์มาก เพราะไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเดือดร้อนใจ แต่เป็นที่ตั้งแห่งความปรารถนาย เป็นไปเพื่อสมาธิ มีพระนิพพานเป็นที่สุด ๒๙ อาจาระ หมายถึง ความประพฤติชอบและมารยาทดี ได้แก่ การไม่ส่งละเมิดทางกาย การไม่ส่งละเมิดทางวาจา หรือการสำรวมศีลทั้งหมด คือการไม่เลี่ยงชี้ผิดชอบที่พระพุทธเจ้ารับรอง เช่น ไม่เลี่ยงชี้ด้วยการให้ไม่ ให้โมไม้ ดอกไม้ ผลไม้ เครื่องสนุนไม้สีฟัน ไม่เลี่ยงชี้ด้วยการทำดงำท่ากวดกุศลส ด้วยการพูดเล่นเป็นแกงถ่าน (จริงบ้างไม่จริงบ้าง) ไม่เลี่ยงชี้ด้วยการเลี้ยงเด็ก และการรังส่ข่าว โคจร หมายถึง สถานที่เที่ยวไปรับแห่ง ซึ่งไม่มีหญิงแพศยา (โสเภณี) ไม่มีหญิงหม้าย ไม่มีสาวเท้า (สาวแก่) ไม่มีเศษเศษ ฯลฯ ไม่มีภิกษุณี ไม่มีร่านา สถานที่อันวงไปของฉัน ซึ่งไม่มีก็เป็นแพศยา (โสเภณี) ไม่มีหญิงหม้าย ไม่มีสาวเท้า (สาวแก่) ไม่มีเศษเศษ ฯลฯ ไม่มีภิกษุณี ไม่มีร่านา สถานที่อันวงไปของฉัน ซึ่งไม่มีก็เป็นแพศยา (โสเภณี) ไม่มีหญิงหม้าย ไม่มีสาวเท้า (สาวแก่) ไม่มีเศษเศษ ฯลฯ ไม่มีภิกษุณี ไม่มีร่านา สถานที่อันวงไปของฉัน ซึ่งไม่มีก็เป็นแพศยา (โสเภณี) ไม่มีหญิงหม้าย ไม่มีสาวเท้า (สาวแก่) ไม่มีเศษเศษ ฯลฯ ไม่มีภิกษุณี ไม่มีร่านา สถานที่อันวงไปของฉัน ซึ่งไม่มีก็เป็นแพศยา (โสเภณี) ไม่มีหญิงหม้าย ไม่มีสาวเท้า (สาวแก่) ไม่มีเศษเศษ ฯลฯ ไม่มีภิกษุณี ไม่มีร่านา สถานที่อันวงไปของฉัน ซึ่งไม่มีก็เป็นแพศยา (โสเภณี) ไม่มีหญิงหม้าย ไม่มีสาวเท้า (สาวแก่) ไม่มีเศษเศษ ฯลฯ ไม่มีภิกษุณี ไม่มีร่านา สถานที่อันวงไปของฉัน ซึ่งไม่มีก็เป็นแพศยา (โสเภณี) ไม่มีหญิงหม้าย ไม่มีสาวเท้า (สาวแก่) ไม่มีเศษเศษ ฯลฯ ไม่มีภิกษุณี ไม่มีร่านา ๒๙ ม.อ. โคปโมคลัลสูตร (ไทย.มมร) ๒๒/๑๓/๑๙๕