บรรพชิตมหาพิจารณา : หน้า 126/183

บรรพชิตฟังพิจารณาเนื่อง ๆ ว่า เรามีกรรมเป็นของตัว เราทำดีฉันได้ดี ทำชั่วฉันได้ชั่ว ผลจากการกระทำนันคือ ตัวของเรา อย่างไม่ต้องสงสัย หากทำกรรมฝ่ายดี ย่อมได้รับผลเป็นความสุข ความเจริญ และความสำเร็จในชีวิต แต่อย่าทำกรรมฝ่ายชั่ว ย่อมได้รับผลเป็นความทุกข์ ความเดือดร้อน ความพิการ เป็นต้น ผู้อื่นจะรับผลกรรมแทนเราไม่ได้ มีกรรมเป็นกำเนิด มาจากคำพูดล่าว กุมมโยนี แปลว่า เป็นแดนเกิด หรือเป็นเหตุเกิดแห่งกรรม กล่าวคือ เหตุที่สัตว์ทั้งหลายในโลกนี้เกิดมามีความแตกต่างกัน บางเกิดในครรภ์ บางเกิดในฟองไข่ สัตว์บางชนิดเกิดในน้ำ บางชนิดเกิดบนบก แต่มเกิดเป็นมนุษย์แล้วก็นิฐานมีความแตกต่างกันอีก เช่น บางคนรวย บางคนยากจนบางคนมีการศึกษาดี ในขณะที่บางคนขาดโอกาสทางการศึกษา ทั้งนี้เป็นเพราะกรรมที่แต่ละคนทำไว้ในอดีตแตกต่างกัน เมื่อเกิดมาในชาตินี้จึงมีรูปร่างและคุณสมบัติที่ดีบ้าง ไม่ดีบ้าง ปะปนกันไปตามส่วนของกรรมดีและกรรมชั่วที่ตนเคยทำไว้ ตราบใดที่ยังกำจัดกิเลสไม่หมดก็ต้องเกิดใหม่อยู่เรื่อยไป ตามแต่กรรมที่ตนสั่งสมไว้จะนำไปเกิด หากชาติตใดทำกรรมชั่วไว้มากก็ส่งผลให้ชาติถดถอยไปได้เกิดในสุดภูมิ เป็นต้น มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ มาจากคำว่าล่าว กุมพนุธ คำว่านพนุ หมายถึง ผู้นั้น พัวพัน ไปจนกว่าจะหมดกำลัง เป็นเทือกเถาเหล่ากอ พี่น้องท้องเดียวกัน หมายเหตุความถึง ตสุ สายโย ภิสิษฐ์ (อ.ปรีดา อ. (ไทย.มมร) ๒/๑๔๙)