บรรพชิตมหาพิจารณา : หน้า 96/183

บรรพชิตพิพากษาเนื่อง ๆ ว่า ตัวของเราเอง ติดเขียนตัวเองโดยศีลได้หรือไม่ อาชีวะบริสุทธิ์ได้ ซึ่งต้องอาศัยความเพียรพยายาม ความขยันในการทำกิจวัตรและหน้าที่ของพระภิษุปให้สมบูรณ์ ปัจจัยที่ได้มาจึงจะได้ชื่อว่าได้มาโดยธรรม เช่น ออกบิณฑบาต หรือไปฉันในสถานที่ที่เขาจัดลวย ไม่โต้ซื้อหรือเก็บกะฏุนไว้นัน อันเป็นเหตุให้ละเมิดปฏิญญาสงวรศีลด้วย 4. ปัจจัยสันนิษฐศิล หรือเรียกว่า ปัจจเวขนศีล คือ การพิจารณาปัจจัยสีใน 3 กลาฯ คือ ขณะรับ ขณะฉันหรือใช้สอยและหลังจากฉันหรือใช้สอยแล้ว หมายความว่าจะสำเร็จเป็นปัจจัยสันนิษฐศิลได้ต่อเมื่อ กิษณูใช้ปัญญาพิจารณาการใช้สอยปัจจัยศิลนี้แล้วไม่ถูกกลฉลรอบงำในภาวทั้งสาม การใช้ปัญญาพิจารณา คือ ใตรตรองว่าตน ใช้จปัจจัยสี่นั้นตรงตามวัตถุประสงค์การใช้งานหรือไม่ รู้ประมาณในการใช้ไม่ใช่ขาดหรือเกินความพอใจ ปัจจัยสันนิษฐศิลนี้เป็นศิลที่จะละเอียดที่สุดในบรรดาศิล 3 ข้อนี้กล่าวข้างต้น เพราะเป็นโทษที่แอบแฝงมาในการใช้สิ่งที่ทำเป็นต่อการดำรงชีวิต หากไม่ตั้งใจสังเกตและพิจารณาจริง ๆ จะพลาดได้ง่าย กิษณูที่จะทำปัจจัยสันนิษฐศิลให้สำเร็จได้นิ่งต้องมีปัญญาเป็นเครื่องพิจารณาปัจจัยสี่ให้ละเอียดศิลซึ่งว่าสารโลก ทั้งด้านคุณค่าของการบริโภคและการควบคุมจิตใจของตน ไม่ให้ตกอยู่ในอำนาจของตนหรืใช้จอปัจจัยสี่ในภาคทั้งสาม ยิ่งใช้ปัญญาพิจารณามากปัญญายิ่งเจริญ จะทำให้กิษณูประมาณในการบริโภคมากยิ่งขึ้น ต้นเหทามูลธรรมก็จะไม่เกิดขึ้นด้วย ที่มา: www.dattaeewo.com