ความหมายของอุบาสกและอุบาสิกา : หน้า 35/210

เหตุที่เรียกว่า “อุบาสก เพราะนั่งใกล้พระรัตนตรัย” ราชบัณฑิตยสถานให้ความ หมายไว้ว่า อุบาสก คือ “คฤหัสถ์ผู้ชายที่นับถือพระพุทธศาสนาอย่างมั่นคง” 2 ดังนั้น อุบาสกคือ คฤหัสถ์ผู้ชายที่ถึงพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง ผู้นั่งใกล้พระรัตนตรัย และ ผู้นับถือพระพุทธศาสนาอย่างมั่นคง อุบาสิกา คือ “สตรีผู้ถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะ ผู้ถึงพระธรรมเป็นสรณะ ผู้ถึงพระสงฆ์ เป็นสรณะ” อุบาสิกาจึงเป็นคฤหัสถ์ผู้หญิงที่ถึงพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง ผู้นั่งใกล้พระรัตนตรัย และ ผู้นับถือพระพุทธศาสนาอย่างมั่นคง กล่าวอีกนัยหนึ่ง อุบาสกอุบาสิกา ก็คือ “พุทธศาสนิกชน” หรือชาวพุทธทุกคนซึ่งถึง พระรัตนตรัยเป็นสรณะคือที่พึ่งที่ระลึกนั่นเอง แต่พุทธศาสนิกชนที่ว่านี้จะต้องเป็นชาวพุทธ ที่แท้จริง ไม่ใช่เป็นแต่เพียงในนาม คือเป็นเพราะในทะเบียนบ้านเขียนไว้ว่านับถือศาสนาพุทธ แต่พฤติกรรมกลับไม่ใช่ ยังนับถือผีสางนางไม้อยู่ กรณีนี้ไม่ถือว่าเป็นอุบาสกอุบาสิกา อุบาสกอุบาสิกาที่ดีจะต้องประกอบด้วยธรรม 5 ประการคือ “มีศรัทธา มีศีล ไม่ถือ มงคลตื่นข่าว เชื่อกรรมไม่เชื่อมงคล ไม่แสวงหาเขตบุญภายนอกพระพุทธศาสนา และทําการ สนับสนุนพระพุทธศาสนา" 1) มีศรัทธา หมายถึง มีตถาคตโพธิสัทธาคือมีความเชื่อในคุณของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ศรัทธาในที่นี้เป็นความเชื่ออันเกิดจากการได้ศึกษาพระพุทธคุณจนมีความเข้าใจ ไม่ได้เป็นความเชื่อแบบงมงาย 2) มีศีล หมายถึง มีศีล 5 ได้แก่ งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ งดเว้นจากการลักทรัพย์ งดเว้นจากการประพฤติผิดในกาม งดเว้นจากการพูดเท็จ และงดเว้นจากการดื่มน้ำเมา 2 3 4 มก, สุมังคลวิลาสินี อรรถกถาทีฆนิกาย สีลขันธวรรค, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 11 หน้า 490 ราชบัณฑิตยสถาน พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2542, (กรุงเทพฯ : นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์, 2546,) หน้า 1385. มก, พระวินัยปิฎก มหาวิภังค์ ปฐมภาค, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 3 ข้อ 634 หน้า 667. มก, จัณฑาลสูตร, พระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 36 ข้อ 175 หน้า 373. 34 DOU คู่มือ พุทธมามกะ