พระไตรปิฎกและอรรถกถา : หน้า 79/210

ในระหว่าง พ.ศ. 2468-2473 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ทรง ให้ชำระและจัดพิมพ์พระไตรปิฎกเป็นเล่มหนังสือได้ 45 เล่ม เรียกว่า “พระไตรปิฎกฉบับสยามรัฐ” พิมพ์ที่มหามกุฏราชวิทยาลัย ต่อมามหามกุฏราชวิทยาลัยได้แปลอรรถากถาผนวกรวมเข้าไป ในพระไตรปิฎกจึงรวมกันเป็น 91 เล่มอย่างที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน นอกจากนี้ต่อมายังมี พระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยอีกด้วย ฉบับล่าสุดจัดพิมพ์ครั้งแรกใน พ.ศ. 2539 อรรถกถานั้นเป็นคัมภีร์อธิบายพระไตรปิฎก ซึ่งแต่งขึ้นประมาณ พ.ศ. 956 และยังมี คัมภีร์อื่น ๆ อีก เช่น ฎีกา และ อนุฎีกา ฎีกาเป็นคัมภีร์อธิบายอรรถกถา แต่งขึ้นประมาณ พ.ศ.1587 ส่วนอนุฎีกาเป็นคัมภีร์อธิบายฎีกา ทั้ง 4 คัมภีร์ที่กล่าวมาข้างต้น คือ พระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา และอนุฎีกา เป็นคัมภีร์สำคัญในพระพุทธศาสนา โดยพระไตรปิฎกมีความ สําคัญสูงสุด เพราะเป็นพุทธพจน์โดยตรง ส่วนอรรถกถา ฎีกา และอนุฎีกาก็มีความสำคัญลด หลั่นกันลงมาตามลำดับ นอกจากนี้ยังมีคัมภีร์อื่น ๆ อีกมากแต่จะไม่กล่าวถึงในที่นี้ 3.3.3 พระสงฆ์ : สาวกของพระพุทธองค์ คำว่า พระสงฆ์ มาจาก “บทว่า สงฺฆ หรือ สงฆ์ ในภาษาบาลี ได้แก่ ภิกษุสงฆ์” เมื่อกล่าวถึงพระสงฆ์ ในแง่ของจำนวนแล้วอาจหมายถึง “พระภิกษุรูปใดรูปหนึ่งเพียง รูปเดียว” หรือหมายถึง “หมู่พระภิกษุตั้งแต่ 4 รูปขึ้นไป” ก็ได้ เพราะคำว่า “สงฆ์” แปลว่า “หมู่ ได้ดังในอรรถกถาที่ว่า “บทว่า สงฆา วา คณา วา ได้แก่ หมู่ หรือ คณะ คือ ชุมนุมชน” ๘ ก็ได้ดี 2 คำที่มักใช้แทนพระสงฆ์มีดังนี้ ฆ์มีดังนี้ “พระ ภิกษุ พระภิกษุ พระภิกษุสงฆ์ บรรพชิต สมณะ 3 คำว่า “พระ” มาจากคำว่า “วร” ในภาษาบาลี แปลว่า ประเสริฐ เลิศ วิเศษ ดังนั้น คำว่า “พระ” จึงแปลว่า บุคคลผู้ประเสริฐ ผู้เลิศ ผู้วิเศษ 1 2 3 4 คำว่า “ภิกษุ” มาจากบทว่า “ภิกขุ ในภาษาบาลี แปลว่า เห็นภัยในสังสารวัฏ” มก, อรรถกถานาคิตเถรคาถา, ปรมัตถทีปนี อรรถกถาขุททกนิกาย เถรคาถา, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 50 หน้า 415. อรรถกถาปสาทสูตร, ปรมัตถทีปนี อรรถกถาขุททกนิกาย อิติวุตตกะ, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 45 หน้า 566-567. พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ. 9 ราชบัณฑิต), คำวัด, พิมพ์ครั้งที่ 1, (กรุงเทพฯ : เลี่ยงเชียง, 2548), หน้า 635. มก, คุหัฏฐกสุตตนิทเทส, สัทธัมมปัชโชติกา อรรถกถาขุททกนิกาย มหานิทเทส, (กรุงเทพฯ : มก, 2543), เล่ม 65 หน้า 291. 78 DOU คู่มือ พุ ท ธ ม า ม กะ