คุณสมบัติของผู้มีคุณธรรม : หน้า 128/210

(2) ความเป็นผู้มีอาพาธน้อย คือ เป็นผู้ที่มีนิสัยเคร่งครัดดูแลรักษาสุขภาพของตนเป็น และรู้ประมาณในการบริโภคใช้สอยปัจจัย 4 ให้เหมาะสมกับสุขภาพของตน (3) ความเป็นผู้ไม่โอ้อวด-ไม่มีมารยา คือ เป็นผู้ที่มีนิสัยรักการฝึกอบรมตนเองให้มี ความรู้ดี ความสามารถดี และความประพฤติดีอยู่ในระดับที่รับผิดชอบตนเองได้ ไม่เป็นภาระ ของใคร อีกทั้งยังเป็นผู้ที่ได้รับการปลูกฝังจิตใจของความเป็นมนุษย์มาอย่างสมบูรณ์ ได้แก่ การรู้จักแบ่งปันให้เพื่อนมนุษย์เพื่อให้เขามีความสุข (เมตตา) การรู้จักสงเคราะห์เพื่อนมนุษย์ ที่กำลังตกทุกข์ได้ยาก (กรุณา) การรู้จักยกย่องยินดีเพื่อนมนุษย์ที่ทำความดี ไม่ว่าเขาคนนั้น จะอยู่ในฐานะที่สูงกว่าตน เสมอกับตน หรือต่ำกว่าตนก็ตาม (มุทิตา) การรู้จักยอมรับผลแห่ง วิบากกรรมตามความเป็นจริงว่า ทำดีต้องได้ดี ทำชั่วต้องได้ชั่ว (อุเบกขา) คนที่รับผิดชอบตนเองได้ และมีน้ำใจเอื้อเฟื้อต่อเพื่อนมนุษย์เช่นนี้ จึงจะมีความพร้อม ต่อการฝึกอบรมตนให้มีคุณธรรมยิ่ง ๆ ขึ้นไปโดยไม่มีข้อแม้ เงื่อนไขในการทำความดี จึงมี ความมั่นใจและภาคภูมิใจในตนเอง ไม่กลัวว่าใครจะไม่รู้คุณธรรมของตน แต่กลัวว่าตนจะ ไม่มีคุณธรรมนั้น ๆ อยู่จริง ทำให้ไม่ต้องหลอกตนเองด้วยการโอ้อวดในสิ่งที่ตนไม่มี และ ไม่ต้องมีมารยาปกปิดความจริงที่ตนได้หลอกลวงผู้อื่นเอาไว้ จึงสามารถฝึกอบรมตนตาม คำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปได้อย่างชนิดยอมอุทิศชีวิตเป็นเดิมพัน (4) ความเป็นผู้ปรารภความเพียร คือ เป็นผู้ที่มีนิสัยรักการเจริญภาวนา ตามคำสอน ของพระพุทธองค์อย่างสม่ำเสมอ โดยไม่มีข้อแม้เงื่อนไข เพื่อกลั่นกาย วาจา ใจของตนเอง ให้บริสุทธิ์ยิ่ง ๆ ขึ้นไป จนกระทั่งมีความบริสุทธิ์เท่ากับนิพพาน (5) ความเป็นผู้มีปัญญา คือ เป็นผู้ที่รู้เห็นการเกิดดับของทุกข์ตามความเป็นจริงใน ระดับโลกุตรธรรม และสามารถกำจัดทุกข์ให้สิ้นไปได้ด้วยการปฏิบัติอริยมรรคมีองค์ 8 ใน ระดับโลกุตรธรรมให้ยิ่ง ๆ ขึ้นไป จนกระทั่งเห็นนิพพาน เข้าถึงนิพพาน และเป็นอันหนึ่ง อันเดียวกับนิพพาน ทำให้สามารถกำจัดทุกข์ให้สิ้นไปจากชีวิตได้อย่างถาวร ดังนั้น การที่ชาวโลกจะรอดพ้นจากทุกข์ประจำชีวิต จากอันตรายของกฎแห่งกรรม และ จากสภาพทำลายล้างของกฎไตรลักษณ์ได้ ก็จำเป็นจะต้องปฏิบัติอริยมรรคมีองค์ 8 ให้อยู่ใน ระดับที่พึ่งตนเองได้ นั่นคือ อย่างน้อยที่สุด ก็จำเป็นต้องฝึกอบรมตนให้มีคุณสมบัติ 5 ประการ อยู่ประจําตัว บทที่ 5 แ น ว ท า ง ป ฏิ บัติเพื่อการพ้นทุกข์ DOU 127