ผลทางจิตใจของการอธิบายเรื่องนิพพาน : หน้า 155/210

ตณฺหกฺขย์ -สินความอยาก อจฉริย์ -เป็นธรรมชาติน่าอัศจรรย์ วิราค -ปราศจากราคะ สุทฺธิ -เป็นความบริสุทธิ์ มุตติ -เป็นสภาพพ้น (จากทุกข์ทั้งปวง) (มีผู้อ้างบาลีว่า เทว เม ภิกฺขเว ธมฺมา ธุวา สสสตา นิจจา อมตา จกตา อสงขาตาฯ กตเม เทวฯ อากาโส จ นิพพานญฺจ ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ธรรม 2 ประการนี้ เที่ยงแท้ มั่นคง ยั่งยืน เป็นอมตะ ไม่มีผู้สร้าง ไม่มีปัจจัยปรุงแต่ง 2 ประการเป็นไฉน คือ อากาศ (อวกาศ) 1 นิพพาน 1 ) มีบางศัพท์ที่ฟังดูมีความหมายในทางลบ แต่คำอธิบายที่ท่านให้ไว้ กลับเป็นบวก เช่น นิพฺพานํ สุญญ์ - ความดับ ในที่มาแทบทุกแห่ง หมายถึง ความดับ โลภะ โทสะ โมหะ -ว่าง หมายถึง ว่างจากกามาสวะ ภวาสวะ และอวิชชาสวะ 6.9 ผลทางจิตใจของการอธิบายเรื่องนิพพาน 2 แบบ ทัศนะหรือมุมมองที่คนมีต่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ย่อมมีอิทธิพลอย่างมากต่อจิตใจและ พฤติกรรมของคน เช่น คนที่เห็นว่าตายแล้วสูญ มักจะเห็นว่าชีวิตสั้น และมีแนวโน้ม ที่จะทำให้ ชีวิต มีความสุขสำราญมากที่สุด โดยไม่คำนึงถึงวิธีการว่า จะเป็นกุศลหรืออกุศล ขอให้สุข สําราญก็แล้วกัน เพราะตายแล้วก็สูญ ไม่ต้องไปเกิดเสวยผลกรรมที่ไหนอีก ส่วนคนที่เชื่อเรื่อง ตายแล้วเกิด มักจะมีท่าที่รับผิดชอบต่อการกระทำมากขึ้น จะคำนึงถึงความดีความชั่วมากขึ้น เพราะการกระทำใด ๆ จะส่งผลถึงชาติหน้าหรือชาติต่อ ๆ ไป การมองนิพพานในแง่บวกหรือแง่ลบ ก็มีอิทธิพลเหนือจิตใจของบุคคลเช่นเดียวกัน การมองนิพพานแบบลบ เห็นว่านิพพานเป็นความสูญ ความว่าง ทำให้นิพพานขาดเสน่ห์ ไม่ดึงดูดให้คนอยากบรรลุ ไม่กระตุ้นให้คนอยากปฏิบัติเพื่อบรรลุนิพพานเพราะเกิด ความรู้สึกว่า อุตส่าห์ปฏิบัติแทบล้มแทบตาย ในที่สุดกลับพบแต่ความว่างเปล่า 154 DOU คู่มือ พุทธมามกะ