พระเจ้าอโศกมหาราชและการพัฒนาสังคม : หน้า 42/210

ทาสและคนใช้ พระองค์ได้ทรงสร้างที่พักคนเดินทาง (ธรรมศาลา) ทรงขุดบ่อน้ำ และปลูก ต้นไม้ริมทางเดินเพื่อความร่มเย็นของผู้สัญจรไปมา พระองค์ได้ทรงหางานให้หญิงม่ายและ หญิงยากจนทำ และทรงจัดการสงเคราะห์คนชรา ตามท้องถนนในนครหลวงแห่งปาฏลีบุตร พระเจ้าอโศกก็ได้จัดให้มีถังน้ำตั้งไว้อย่าง เป็นระเบียบ เพื่อป้องกันอัคคีภัยและทรงตราเป็นกฎหมายขึ้นว่า ผู้ใดที่ไม่ช่วยเพื่อนบ้านดับไฟ จะต้องถูกปรับเงินเป็นการลงโทษ อีกประการหนึ่ง ในท้องถนนหลวงนั้น ใครจะทิ้งสัตว์ตาย หรือสิ่งปฏิกูลใด ๆ ไม่ได้ จะถือว่าเป็นความผิด ต้องได้รับโทษตามกฎหมาย พระเจ้าอโศกทรง จัดให้มีทบวงขึ้นเพื่อสอดส่องดูแลสวัสดิภาพของเผ่าชนที่ล้าหลังในราชอาณาจักรของพระองค์ โดยเฉพาะแล้วทรงปรารถนาเป็นอย่างยิ่งที่จะได้เห็นประเทศใหญ่น้อยทั้งหลายมีไมตรีจิตมิตร สัมพันธ์ต่อกัน พระองค์ได้ทรงส่งสมณทูตไปเผยแผ่ศาสนาพุทธในดินแดนไกลในทิศตะวันตก เช่น ในประเทศซีเรีย เป็นต้น พระองค์ทรงถือว่าไพร่ฟ้าประชาราษฎร์ของพระองค์เป็นเหมือนลูกหลาน และทรงประทานเกียรติแก่มนุษย์ทั่วไปว่า เป็นพระประยูรญาติของพระองค์” ดังที่ปรากฏใน ศิลาจารึกแผ่นที่ 13 ซึ่งพบ ณ เมืองกาลสี ความว่า “ลูกของเรา หลานของเรา ตลอดจนเหลน ของเราที่จะเกิดตามเรามา จะต้องไม่คิดถึงการทำสงครามอีกต่อไป” พระเจ้าอโศกมหาราชยังทรงให้มีการจารึกข้อความลงในแผ่นหินศิลา เรียกว่า ศิลาจารึก พระเจ้าอโศก ซึ่งจารึกเหล่านี้ได้เล่าเรื่องราวที่สำคัญ ๆ พระราชกรณียกิจที่ทรงบำเพ็ญ การนำ เอาหลักธรรมพระพุทธศาสนามาปรับประยุกต์ใช้ ประกาศให้ชาวเมืองถือปฏิบัติ และพระองค์ ยังได้เสด็จจาริกแสวงบุญไปยังสถานที่ที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธองค์ คือ สถานที่ประสูติ ตรัสรู้ แสดง ปฐมเทศนา และเสด็จดับขันธปรินิพพาน ทรงค้นจนแน่พระทัยว่าใช่สถานที่เหล่านั้นแน่ จึง ทรงให้จารึกไว้เป็นหลักฐาน พระเจ้าอโศกมหาราชทรงได้รับพระสมัญญาว่า “พระเจ้าธรรมาโศกราช” และในศิลา จารึก คัมภีร์ทีปวงศ์ เรียกพระองค์ว่า “ปิยทัสสี” ถือได้ว่าพระเจ้าอโศกมหาราชทรงเป็น กษัตริย์ที่ทำให้พระพุทธศาสนาในดินแดนชมพูทวีปรุ่งเรืองมาก มีการส่งสมณทูตไปเผยแผ่ พระพุทธศาสนาตามดินแดนต่าง ๆ ทำให้มีผู้นับถือศาสนาพุทธมากขึ้นทั่วทวีปเอเชีย พระองค์ ทรงเปลี่ยนสนามรบเพื่อการครอบครองดินแดนอันไม่สิ้นสุด มาเป็นสนามแห่งกองทัพธรรม เพื่อการเผยแผ่อันไร้พรมแดน นักประวัติศาสตร์ต่างยกย่องพระองค์ให้เป็นหนึ่งในอัคร มหาบุรุษแห่งประวัติศาสตร์โลก บทที่ 2 ความรู้พื้นฐานเรื่อง พุทธมามกะ DOU 41