ศาสตร์และศิลป์แห่งความเป็นครู : หน้า 25/216

ไม่รู้เรื่องคณิตศาสตร์ คอมพิวเตอร์ การประกอบอาหาร การตัดเย็บเสื้อผ้า การค้าขาย ฯลฯ ไม่ฉลาดว่าเป็นโมหะ เป็นเพียงความไม่รู้ทั่วไปโมหะ - มีลักษณะปกปิดสถานะจริงของอารมณ์ คือ รูปลักษณะ สีสัน สัมผัสไวอย่างแน่นหนา ทำให้เปรียบมิได้พยายามใช้ปัญญาพิจารณาในเรื่องนั้น ๆ ให้ประจักษ์ก่อนแท้แต่ทำตนเป็นปฏิกิริยากับเหตุผล แม้มีความรู้ก็ช่วย ใช้ความรู้ ไม่ชอบใช้ความคิด กลายเป็นคนดูเบา เหยียบของมอมเมา เช่น สรุา เป็นโทษเท่า ๆ กลับดูเบา เห็นว่าเป็นคุณ ใช้สำหรับกระขับมิตร การพนันเป็นของทำลายเศรษฐกิจจริง ๆ กลับดูเบาเห็นเป็นสิ่งที่กระตุ้นเศรษฐกิจ งา ๆ ในที่สุดก็กลายเป็นคนเจ้าอารมณ์ไม่รู้จักผิด ชอบ ชั่ว ดี ไม่รู้จักบาป บุญ คุณ โทษ ประโยชน์ มีประโยชน์ มีลักษณะเหมือนคนดีที่ตากอยู่ในที่มิด กล่าวคือมิตาแต่ไม่พยายามมอง ตาก็หมาย สภาพกลายเป็นมองไม่เห็น หรือไม่ก็เห็นผิด ๆ โมหะ - มีเหตุใกล้ที่ทำให้เกิดโมหะ คือ ขาดการคิดอย่างเป็นระบบ ที่เรียกว่า โยนิโสนมิสการ ม.ม.อ. สัพพาสังกิจสูตร ๑๗/๑๗๗ (มมร.) โยนิโสนมิสการ ได้แก่ การทำใจในใจโดยถูกอุบาย = การทำใจในใจโดยถูกทาง = การนี้ = การอ่อนมือน = การผูกใจ = การไม่ใจ = การทำใจในใจโดยอนุโมทตามสภาวะเป็นจริง (สัจจะ) โดยความหมายขั้นพื้นฐานก็คือ ความคิดสิบสาวหาเหตุผลอย่างเป็นขั้นตอน ที่ ปอ.อ.สุตตรสูตร ๑๗/๑๖๒ (มมร.) การคิดที่ประกอบด้วยโยนิโสนมิสการ เป็นต้น การคิดและเป็นปัจจัย เพื่อความบริสุทธิ์แห่งสัตว์ทั้งหลาย ศาสตรและศิลป์แห่งความเป็นครู ที่เพจหลวงพ่อตัดซิโว