การพิจารณาผลดีผลเสียและการควบคุมโทสะ : หน้า 23/216

๒. ด้วยการใช้ญาณพิจารณาผลได้ผลเสียให้เกิด หรือโอทีบัปะ ๓. ด้วยการำเพียรธรรมที่ตรงข้ามกับโลภะ คือ บริจาค ทานเป็นนิจ ๒. กิเลสตรุกูลโทสะ โทสะ - เป็นกิเลสประเภทที่บีบบังคับใจให้ร้อนรน หงุดหงิด ขัดเคือง ชิงชังได้ง่ายผิดปกติ เป็นผลให้คิดอยากทำลายล้างผลาญคนอื่น สิ่งอื่นให้ได้รับอันตราย เสียหาย เช่น ทำให้เขาบาดเจ็บ อบาย เสียหน้า เสียทรัพย์ รวมเรียกว่าคิดประทุษร้ายหรือความโกรธ ความคิดประทุษร้ายอันเนื่องมาจากความไม่พอใจ ฝ่ายตรงข้ามเท่านั้น ที่จัดว่าเป็นโทสะ เช่น ยิงคน ฆ่าหนู เพราะโกรธที่มันลงมากินข้าวในนา แต่ถ้าคิดประทุษร้ายด้วยเหตุอื่น เช่น คิดยิงนก ตกปลา ล่าสัตว์ เพราะเห็นว่าเป็นกิษาสนุก ๆ จัดว่าเป็น โมะ โทสะ - มีลักษณะดูร้ายเหมือนอสรพิษที่ถูกตีแล้วไม่ตาย คือ เมื่อบุคคลผละสติ เกิดความมานะถือว่าตนเด่นกว่าเขา ตนด้อยกว่าเขา หรือสนอกสนใจกับเขาดี ครับ ถูกกระทบด้วยรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ธรรมามติใด ซึ่งไม่น่าพอใจ ก็เกิดความคิดขัดเคือง หงุดหงิด หากระงับไม่ได้ ก็จะขยายตัวเป็นเหตุให้เกิดความคิดชั่วถึงกับทะเลาะวิวาท กลั่นแกล้ง ทำร้าย ฆ่ากัน อันเป็นเหตุให้ตัวเองและผู้อื่นเดือดร้อน เหมือนคนที่เป็นศัตรูได้โอกาสล้างแค้นกันเร็วขึ้นนั่น ศาสตร์และศิลป์แห่งความเป็นครู ๕ เพจหลวงพ่อตัตซิโว