ศาสตร์และศิลป์แห่งความเป็นครู : หน้า 60/216

๓. สร้างกรอบมาตรฐานศีลธรรมขั้นพื้นฐาน สำหรับกรอบ มาตรฐานศีลธรรมขั้นพื้นฐานตามหลักพระพุทธศาสนา ซึ่งจะทำให้ คนเรารักษาชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสงบสุขตามอัตภาพ ประกอบด้วย สาระสำคัญ ๔ ประการ คือ ๑) มีความรับผิดชอบต่อศีลธรรมในตน หรือกล่าวอีก อย่างหนึ่งว่า ไม่ทำความเดือดร้อนให้ตัวเอง โดยเน้นจากการประพฤติ กรรมกิเลส ๔ ประการตลอดชีวิต คือ ๑) การฆ่าสัตว์ ๒) การลักทรัพย์ ๓) การประพฤติผิดในกาม และ ๔) การพูดเท็จ ซึ่งก็คือศีล ๔ ข้อแรก ในศีล ๔ นั้นเอง เพราะตระหนักว่า การล่วงละเมิดศีลแม่เพียงข้อใด ข้อหนึ่ง ย่อมเป็นการทำลายความเป็นคนนของตนทั้งด้านสุขภาพกาย และสุขภาพใจ ขณะเดียวกันก็ยังสร้างความเดือดร้อนให้แก่ผู้อื่นรอบข้าง อีกด้วย กล่าวได้ว่า ความรับผิดชอบต่อศีลธรรมในตนด้วยการ เว้นขาดจากกรรมเกล ๔ คือ ความรับผิดชอบต่อต้นทุนแห่งความ เป็นมนุษย์ของตนและผู้อื่น หากขาดความรับผิดชอบในเรื่องนี้แล้ว คุณค่าของคนเราย่อมตกต่ำไม่ต่างจากสัตว์ดิรัจฉาน ๒) มีความรับผิดชอบต่อศีลธรรมสังคม หรือกล่าวอีก อย่างหนึ่งว่า ไม่ทำความเดือดร้อนให้สังคมด้วยการไม่มีมโนธรรม ๔ หรือความละอาย ๔ ประการ ได้แก่ ๑) ฉันทาคติ : ลำเอียงเพราะโกรธ ๒) โทสะคติ : ลำเอียงเพราะโกรธ ๓) โมหาคติ : ลำเอียงเพราะหลง ๔) ภายดคติ : ลำเอียงเพราะกลัว กล่าวคือ เมื่อใดก็ตามที่มีความละอายเกิดขึ้นย่อมเป็น การสนับสนุนให้เกิดความเห็นผิดเป็นมิจฉาทรูกว่าที่ควรทำจึงได้ดี เมื่อนั้นความเชื่อในเรื่องกฎแห่งเหตุและผลตามความเป็นจริงตามธรรมชาติ ศาสตรและศิลปแห่งความเป็นครู ๔๖ นิพนธ์หลวงพ่อทัตตชีโว