ศาสตร์และศิลป์แห่งความเป็นครู : หน้า 89/216

มรรคเม็งค์ ๘ ลักษณะ ความหมายเบื้องต้น ความหมายเบื้องสูง มีฉาวณัฐชา ๕ ได้นำ ๑. การค้ามนุษย์ ๒. การค้าสิ่งเสพติด ๓. การค้าอาวุธ ๔. การค้าสัตว์ป่าไปฆ่า ๕. การค้ายาพิษ ๖. สัมมาวายามะ: เพียรประคับประคองใจ ไว้ในกายเหมือนประคองดามันเต็มๆ ไม่ให้หก เป็นพยายามฝืนใจมัดใจ ตัดใจ จากมิจฉาทิฐิแล้ว พัฒนาสมาธิธิขึ้นมาแทนจากมิจฉาสังกัปปะ แล้วพัฒนาสมาธิธิขึ้นมาแทนจนเป็นนสัยประจำใจ คือ พยายามฝืนใจมัดใจ ตัดใจ จากมิจฉาทิฐิแล้ว พัฒนาสมาธิธิขึ้นมาแทนจนเป็นนสัยประจำใจ คือรักษาใจให้บริสุทธิ์สะอาดด้วยการบริบูรณ์ปะ ๑. ปรารถนาเพียรเพื่อป้องกันบาป อกุศลที่ยังไม่มึให้บังเกิดขึ้น ๒. ปรารถนาเพื่อละบาปอกุศลที่มีอยู่ ๓. ปรารถนาเพื่อทำกุศลที่ยังไม่มีให้เกิดขึ้น ๔. ปรารถนาเพื่อทำกุศลที่มีอยู่แล้วให้เจริญยิ่งขึ้น ๗. สัมมาสติ : ความระลึกถูกต้อง น้อมใจเข้า มาไว้ในกาย สำรวมใจให้อยู่ในตัว อย่างต่อเนื่องตลอดเวลา มีความรู้สึกตัว พร้อมอยู่เสมอใน ศาสตรและศิลป์แห่งความเป็นครู ๗๕