ศาสตร์และศิลป์แห่งความเป็นครู : หน้า 53/216

คือ ไม่มั้งทั้งความรักความปรารถนาดี (เมตตา) ความสงสาร (กรุณา) ความพลอยยิ้มดี (มุทิตา) และความวางใจเป็นกลาง (อุเบกขา) ต่อผู้อื่น 2.2 ความลำเอียง จากความเห็นแก่ตัวของผู้นอมตลอดจน ความแค้นน้ำใจของผู้ใหญ่ ในที่สุดอิ๋มก็ให้เกิดความไม่เป็นธรรม หรือ ความลำเอียงขึ้นในสังคมใน 4 ลักษณะ ที่เรียกว่า อคติ 4 คือ ลำเอียง เพราะรัก ลำเอียงเพราะโกรธ ลำเอียงเพราะหลง และลำเอียง เพราะกลัว ในกลุ่มผู้นมหรือสังคมใดก็ตาม ถ้ามีความเห็นแก่ตัว และความลำเอียงเกิดขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งความลำเอียงของผู้นำหรือ ผู้บังคับบัญชา สังคมนั้นย่อมอยากที่จะหาความสุขได้ เพราะผู้ที่ไม่ได้ รับประโยชน์หรือผู้เสียประโยชน์จะมีความรู้สึกว่าตนไม่ได้รับความยุติธรรม ย่อมจะแสดงความรู้สึกเหล่านั้นออกมาทางกายและวาจา ซึ่งจะก่อให้ เกิดปัญหาการกระทบกระทั่งกันและไม่สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข ดังนั้นจึงจำเป็นต้องจัดการศึกษาเพื่อให้ผู้อยู่ในชาตมีศีลมีธรรม กล่าวคือ รู้จักบำเพ็ญบุญกิริยาวตถุ 3 ด้วยการทำทาน รักษาศีล เจริญภาวนาเป็นนิสัย ก็จะทำให้ความเห็นแก่ตัวลง รู้จัก เอาใจเขามาใส่เรา มีปัญญาเห็นโทษของความลำเอียง ซึ่งในที่สุดก็จะ ทำให้ผู้อื่นในสังคมทุกระดับ สามารถอยู่ร่วมกันโดยไม่มีการกระทบ กระทั่งกัน หรือถ้าจะมีบ้างก็ไม่มากนัก 3. ความพันทุกข์จากปัญหากีเศสครอบงำ แท้ที่จริงทั้งปัญหา การดำรงชีวิตและปัญหา การอยู่ร่วมกันนั้น ล้วนเกิดมาจากอำนาจกีเศส ซึ่งจัดไว้เป็นปัญหาที่ 3 ทั้งสิ้น กล่าวคือ คนเราทุกคนต่างถือกำเนิดมา พร้อมกันกับเศษที่แปดแฝงอยู่ในใจ และเศษก็มีอำนาจเหนือจิตใจของ คนเราหลายประการ ในเบื้องต้นก็ครอบครุมใจเราให้มีมิติด้วยวิชนา ศาสตร์และศิลป์แห่งความเป็นครู ๓๕