ศาสตร์และศิลป์แห่งความเป็นครู : หน้า 154/216

9. นัยไม่ดีเที่ยงเหลืออีกไม่ว่าจะมากหรือน้อย จำต้องรอไว้แก้ต่อไปในภายหน้า ด้วยเหตุนี้ หากจำต้องเสียอะไรไปบ้าง ก็ยอมเสียไปเกิด ไม่ว่าจะเป็นทรัพย์ บริวาร คู่ครอง หรือชื่อเสียง ฯลฯ เพราะสิ่งเหล่านี้หากยังไม่ตาย ย่อมหาใหม่ได้ แต่หากเสียนี้นัย หรือถิดนัยเสีย ๆ เสียแล้ว แม้ชาติก็หน้าก็ยากจะเเก้ไขให้หมดไปได้ เพราะฉะนั้นความสำเร็จในการจัดการศึกษาทั้งระดับบุคคล ระดับชาติ หรือแม้แต่ระดับโลก จึงอยู่ที่การพัฒนานัยทั้งสิ้น และไม่ว่าจะพัฒนานัยระดับไหน ธรรมแม่บทที่สมบูรณ์ที่สุดในการพัฒนานัยก็คือมรรคมีองค์ 8 นั่นเอง ในชาตินี้ หากใครมีนัยดีๆ ติดตัวมาก็นับว่าเป็นบุญกุศลข้ามชาติต้องผู้นั้น ส่วนนันัยใหม่ก็จะเริ่มเกิดในทันทีคงต่อจากครรภ์มารดา ไม่ว่าจะเป็นนัยดีมากหรือดินน้อย ล้วนเป็นผลจากการเลี้ยงดูปลูกฝัง อบรม สั่งสอนของพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครู อาจารย์ และผู้ใกล้ชิดว่ามีความเข้มงวดขนาดไหนและดูแลเอาใจใส่มากน้อยเพียงใดเป็นหลัก ข้อเตือนใจในการสร้างนัยย์ ถ้าเพียงสอนให้รู้ว่าสิ่งดีๆ นั้น หากทำให้คุ้นเคยแล้ว ยอมได้แน่ดีๆ เกิดขึ้นใหม่แน่ แต่ถ้ายังไม่ได้ฝึกอบรมให้ผู้เรียนทำจนคุ้นจริงๆ แล้วไม่ช้าสิ่งดีๆ ที่เกิดขึ้นใหม่มันย่อมเลือนหายไป นัยย์ไม่ดีตั้งแต่ไหนแต่ไร ก็ยังคงอยู่เช่นเดิม ทั้งนี้เพราะการที่นัยย์ดั่งมากทุกชนิดจะเกิดขึ้นใหม่ได้จำต้องปฏิบัติซ้ำๆ ให้คุ้นเคยจริงๆ ต้องใส่ใจกำลังใจและ ศาสตรและศิลป์แห่งความเป็นครู ๑๔๐ เพจหลวงพ่อทัตตชีว