การปฏิบัติธรรมตามหลักทางพระพุทธศาสนา : หน้า 99/216

1. พยายามปฏิบัติให้ครบทุกข้อ ไม่ควรขาดข้อใดข้อหนึ่งไป 2. พยายามปฏิบัติทั้งหมด ๙ ข้อพร้อม ๆ กัน หากแยกข้อใดข้อหนึ่ง มาปฏิบัติตามลำพัง ย่อมได้ผลไม่เต็มที่ เช่น ปฏิบัติข้อ ๑ ในสมาธิ คือทำทานใส่บาตรทุกวัน แต่อย่างกล่าวว่าจริง ๔ อยู่เสมอ ไม่สนใจทำสมาชิกวานา โดยอ้างเหตุผลว่าไม่มีเวลา เช่นนี้ย่อมไม่สามารถแก้สียเสีย ๆ ให้หมดไปได้ 3. การปฏิบัติต่อละข้อ ต้องพยายามให้สมบูรณ์ตามแบบที่กำหนดไว้ ในความหมายเบื้องตำของมรรคแต่ละข้อ เช่น ในการปฏิบัติสมาธิกับปะ มีความคิดเห็นและตั้งใจที่จะไม่อาจพยาบาทใคร ที่สร้างความเจ็บช้ำให้ตน มีความคิดเห็นว่าจะไม่เอาเปรียบเบียดเบียนหรือรังแกใคร ๆ ที่เคยเอาเปรียบตน แต่ก็ยังเกี่ยวข้องพัวพันอยู่กับายมูทั้งการดื่มสุรา และเล่นการพนัน เช่นนี้ถือว่ายังไม่สมบูรณ์ 4. การปฏิบัติแต่ละข้อต้องพยายามให้ได้ส่วนที่พอเหมาะกัน เช่น เมื่อมีสมาธิรู้เข้าใจเรื่องบุญและบาป เรื่องกฎแห่งกรรม เรื่องโทษของการผิดศีล จึงตั้งใจปฏิบัติสมมาวาจา ด้วยการงดเว้นจัตุรจิ ๔ ตั้งใจปฏิบัติสมามัคมมันตะ ด้วยการงดเว้นกายทุจริต ๓ แต่ไม่ได้ความคิดเห็นที่จะปฏิบัติมาสมาทอย่างจริงจัง ใจจึงไม่ตั้งมั่น ผลอิสติ ตั้งอยู่ในความประมาท จึงทำผิดพลาดได้ง่าย ครั้งแล้วก็หาวิธีฟื้นผิดด้วยการกล่าวเท็จ นี้คือผลของการปฏิบัติแต่ละข้อโดยมิได้ส่วนที่พอเหมาะ 5. พยายามปฏิบัติให้ต่อเนื่อง จนกระทั่งเกิดเป็นสิ่งชั้การปฏิบัติธรรมมงค์ ๘ เป็นชีวิตจิตใจ ศาสตร์และศิลป์แห่งความเป็นครู ๕๕ เพจหลวงพ่อตัตต์โว