การกล่าวถึงความเป็นมาแห่งพระไตรปิฎก : หน้า 27/220

บทที่ 2 ความเป็นมาของพระไตรปิฎก การกล่าวถึงความเป็นมาแห่งพระไตรปิฎก จำเป็นต้องกล่าวถึงเหตุการณ์ตั้งแต่ ยังมิได้จดจารึกเป็นลายลักษณ์อักษร รวมทั้งหลักฐานเรื่องการท่องจำและข้อความที่ กระจัดกระจายยังมิได้จัดเป็นหมวดหมู่ จนถึงมีการสังคายนา คือ จัดระเบียบหมวดหมู่การ จารึกเป็นตัวหนังสือและการพิมพ์เป็นเล่ม ในเบื้องแรกเห็นควรกล่าวถึงพระสาวก 4 รูป ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับประวัติความเป็น มาแห่งพระไตรปิฎก คือ 1. พระอานนท์ผู้เป็นพระอนุชา และเป็นผู้อุปัฏฐากรับใช้ใกล้ชิดพระพุทธองค์ในฐานะ ที่ทรงจําพระพุทธวจนะไว้ได้มาก 2. พระอุบาลี ผู้เชี่ยวชาญทางวินัย ในฐานะที่ทรงจำวินัยปิฎก 3. พระโสณกุฏิกัณณะ ผู้เคยท่องจำบางส่วนแห่งพระสุตตันตปิฎกและกล่าวข้อความ นั้น ปากเปล่าในที่เฉพาะพระพักตร์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้รับสรรเสริญว่า ทรงจำได้ดีมาก สำเนียงที่กล่าวข้อความก็ชัดเจน แจ่มใส เป็นตัวอย่างแห่งการ ท่องจําในสมัยที่ยังไม่มีการจารึกพระไตรปิฎกเป็นตัวหนังสือ 4. พระมหากัสสปะ ในฐานะผู้ริเริ่มให้มีการสังคายนา จัดระเบียบพุทธวจนะให้เป็น หมวดหมู่ ในข้อนี้ย่อมโยงไปถึงพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระสารีบุตรและพระจุนทะ น้องชายพระสารีบุตร ซึ่งเคยเสนอให้เห็นความสำคัญของการทำสังคายนา คือ จัดระเบียบค่าสอนให้เป็นหมวดหมู่ดังจะกล่าวต่อไป 2.1 พระอานนท์เกี่ยวข้องกับพระไตรปิฎกอย่างไร ? เมื่อพระพุทธองค์เสด็จออกบรรพชาและได้ตรัสรู้แล้ว แสดงธรรมโปรดเจ้าลัทธิกับ ทั้งพระราชาและมหาชนในแว่นแคว้นต่าง ๆ ในปลายปีแรกที่ตรัสรู้นั้นเอง พระพุทธบิดาก็ทรง ส่งทูตไปเชิญเสด็จพระศาสดาให้ไปแสดงธรรมโปรด ณ กรุงกบิลพัสดุ์ เมื่อพระพุทธองค์เสด็จ ไปถึงกรุงกบิลพัสดุ์แสดงธรรมโปรดพระพุทธบิดาและพระประยูรญาติแล้ว พระประยูรญาติ ต่างพากันเลื่อมใสให้โอรสของตนออกบวชในสำนักของพระพุทธองค์เป็นจํานวนมาก 18 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้ น