คัมภีร์อปทาน และ คัมภีร์พุทธวงศ์ : หน้า 162/220

1. คัมภีร์อปทาน ภาค 2 ประกอบด้วยเถราปทาน ตอนปลาย และเถริยาปทาน ซึ่งเถราปทาน ตอนปลาย ว่าด้วยประวัติในอดีตชาติของพระเถระอรหันตสาวกจำนวน 151 รูป 151 เรื่อง แบ่งเป็นวรรคได้ 15 วรรค วรรคละ 10 เรื่อง ยกเว้นวรรคสุดท้ายมี 11 เรื่อง โดย นับลำดับวรรคต่อจากเถราปทาน ตอนต้นในอุปทานภาค 1 ส่วนเถริยาปทานนั้นว่าด้วย ประวัติในอดีตชาติของพระเถรี อรหันตสาวิกา จำนวน 40 รูป 40 เรื่อง แบ่งเป็นวรรคได้ 4 วรรค วรรคละ 10 เรื่อง 2. คัมภีร์พุทธวงศ์ แปลว่า วงศ์ของพระพุทธเจ้า ว่าด้วยพระประวัติของพระ สัมมาสัมพุทธเจ้าในอดีต 24 พระองค์ นับจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระนามว่า ทีปังกร จนถึง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่า กัสสปะ และพระประวัติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของเราคือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่า โคดม รวมเป็น 25 พระองค์ โดยเนื้อหาของคัมภีร์พุทธวงศ์มี 1,459 คาถา แบ่งเป็น 3 ตอนใหญ่ 29 ตอนย่อย แต่อาจแบ่งตามสาระสำคัญเป็น 5 ตอนใหญ่ คอ 1. รตนจังกมนกัณฑ์ 2. สุเมธกถา 3. พุทธวงศ์ 4. พุทธปกิณณกกัณฑ์ : 5. ธาตุภาชนียกถา : : ว่าด้วยรัตนจงกรม ว่าด้วยความปรารถนาของสุเมธดาบส ว่าด้วยวงศ์ของพระพุทธเจ้า 25 พระองค์ มีทีปังกรพุทธวงศ์ เป็นต้น ว่าด้วยเรื่องเบ็ดเตล็ดเกี่ยวกับพระพุทธองค์ ว่าด้วยการแบ่งพระบรมสารีริกธาตุ คัมภีร์พุทธวงศ์นี้ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระประยูรญาติ ณ นิโครธาราม เขตกรุงกบิลพัสดุ์ เมื่อเสด็จไปโปรดพระพุทธบิดาเป็นครั้งแรกตามคำทูลขอของ พระสารีบุตร และทรงประสงค์จะทำลายทิฏฐิมานะของพระประยูรญาติที่เห็นว่าพระองค์เป็น เพียงศากยะชั้นลูกหลาน จึงไม่แสดงความเคารพ จุดเน้นของพุทธวงศ์ คือ ทรงเล่าพระ ประวัติการสั่งสมบารมีของพระองค์ เริ่มตั้งแต่เสวยพระชาติเป็นสุเมธดาบสเรื่อยมา โดยทรง เล่าพระประวัติของพระพุทธเจ้าในอดีต 24 พระองค์ ที่เป็นบุญเขตของพระองค์ไว้ด้วย ดังที่ ทรงสรุปไว้ในตอนท้ายของพุทธวงศ์นั้น ๆ ความจริงยังมีพระนามพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีก 3 พระองค์ ที่ปรากฏในพุทธปกิณณกกัณฑ์ คือ 1) พระตัณหังกรสัมมาสัมพุทธเจ้า 2) พระเมธังกรสัมมาสัมพุทธเจ้า 3) พระสรณังกรสัมมาสัมพุทธเจ้า บทที่ 8 ระบบการจำแนกพระไตรปิฎก และเนื้อหาย่อ โดยสังเขป DOU 153