มัชฌิมนิกาย : หน้า 131/220

เล่ม 11 ปาฏิกวรรค คำว่า ปาฏิกวรรค แปลว่า หมวดว่าด้วยปาฏิกสูตร มีพระสูตร ขนาดยาวทั้งหมด 11 สูตร สำหรับการตั้งชื่อวรรคในวรรคนี้ ตั้งชื่อตามชื่อพระสูตรที่ 1 ของวรรคนี้ ซึ่งมีทั้งหมด 11 สูตร คือ 1) ปาฏิกสูตร 2) อุทุมพริกสูตร 3) จักกวัตติสูตร 4) อัคคัญญสูตร 5) สัมปสาทนียสูตร 6) ปาสาทิกสูตร 7) ลักขณสูตร 8) สิงคาลกสูตร 9) อาฏานาฏิยสูตร 10) สังคีติสูตร 11) ทสฺตตรสูตร 2. มัชฌิมนิกาย เป็นประมวลแห่งพระสูตรที่มีความยาวปานกลาง คือ ไม่ยาวมาก เหมือนพระสูตรทั้งหลายในทีฆนิกาย และไม่สั้นมากเหมือนพระสูตรทั้งหลายในสังยุตตนิกาย อังคุตตรนิกาย และขุททกนิกายแห่งพระสุตตันตปิฎก สำหรับการจัดแบ่งหมวดหมู่พระสูตร ในมัชฌิมนิกายนั้นมีพระสูตรทั้งหมด 152 สูตร โดยแบ่งออกเป็น 3 หมวด หมวดละ 50 เรียกว่าปัณณาสก์ รวมเป็น 150 สูตรอีก 2 สูตร ท่านจัดไว้ในปัณณาสก์สุดท้าย ปัณณาสก์ทั้งสามได้แก่ 1) มูลปัณณาสก์ 2) มัชฌิมปัณณาสก์ 3) อุปริปัณณาสก์ ซึ่งในแต่ละปัณณาสก์ แบ่งย่อยเป็นวรรคได้ 5 วรรค วรรคละ 10 สูตร ยกเว้น วิภังควรรคในอุปริปัณณาสก์ ซึ่งท่านเพิ่มให้เป็น 12 สูตร โดยมีรายละเอียดพอสังเขปดังนี้ เล่ม 12 มูลปัณณาสก์ มีพระสูตรขนาดกลางทั้งหมด 50 สูตร แบ่งออกเป็นวรรคได้ 5 วรรค วรรคละ 10 สูตร ดังน 1. มูลปริยายวรรคมี 10 สูตร มีมูลปริยายสูตรเป็นสูตรที่ 1 และมหาสติปัฏฐานสูตร เป็นสูตรที่ 10 เป็นต้น 2. สีหนาทวรรค มี 10 สูตร มีจูฬสีหนาทสูตรเป็นสูตรที่ 1 และวิตักกสัณฐานสูตร เป็นสูตรที่ 10 เป็นต้น 3. โอปัมมวรรค มี 10 สูตร มีกกจูปมสูตรเป็นสูตรที่ 1 และจูฬสาโรปมสูตรเป็นสูตร ที่ 10 เป็นต้น 122 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น