บทที่ 7 ลำดับชั้นคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา : หน้า 109/220

บทที่ 7 ลำดับชั้นคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา แม้ว่าพระไตรปิฎกจะนับว่าเป็นคัมภีร์สำคัญและเป็นหลักฐานทางพระพุทธศาสนา แต่ก็มีคัมภีร์อื่นอีกที่เกี่ยวข้องด้วย จึงควรทราบลำดับชั้นคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาดังต่อไปนี้ 1. พระไตรปิฏก เป็นหลักฐานชั้น 1 เรียกว่า บาลี 2. คำอธิบายพระไตรปิฎก เป็นหลักฐานชั้น 2 เรียกว่า อรรถกถา หรือ วัณณนา 3. คำอธิบายอรรถกถา เป็นหลักฐานชั้น 3 เรียกว่า ฎีกา 4. คำาอธิบายฎีกา เป็นหลักฐานชั้น 4 เรียกว่า อนุฎีกา นอกจากนี้ยังมีคัมภีร์ที่แต่งขึ้นว่าด้วยไวยากรณ์ภาษาบาลีฉบับต่าง ๆ และอธิบาย ศัพท์ต่าง ๆ เรียกรวมกันว่า สัททาวิเสส เป็นสำนวนที่เรียกกัน ในวงการนักปราชญ์บาลี ฝ่ายไทย ดังปรากฏในพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขาว่า เมื่อทำสังคายนาในรัชกาลที่ 1 กรุงรัตนโกสินทร์ พ.ศ. 2331 เพื่อชำระพระไตรปิฎกนั้น ได้มีการชำระคัมภีร์สัททาวิเสส ต่าง ๆ ด้วย โดยมีพระพุฒาจารย์เป็นแม่กอง เช่น มูลกัจจายนปกรณ์ รูปสิทธิ ธาตุปปทีปิกา อภิธานัปปทีปิกา และสูจิ เป็นต้น การจัดชั้นของพระไตรปิฎกนั้นจัดตามกาลเวลา กล่าวคือพระไตรปิฎกเป็นของที่มีมา ก่อน จัดเป็นหลักฐานชั้น 1 ส่วนอรรถกถานั้นแต่งขึ้นประมาณ 956 ปี ภายหลังพุทธปรินิพพาน จัดเป็นชั้น 2 ส่วนฎีกาแต่งขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 1587 นับเป็นหลักฐานชั้น 3 ส่วนคัมภีร์ อนุฎีกานั้นแต่งขึ้นมาภายหลังฎีกาเป็นคำอธิบายฎีกาอีกต่อหนึ่ง นับเป็นหลักฐานชั้น 4 100 DOU พระไตรปิฎกเบื้องต้น