พระเจ้าอโศกมหาราช : หน้า 62/220

พระเจ้าอโศกมหาราช ก่อนที่พระเจ้าพินทุสารจะสวรรคต ทรงตั้งพระทัยจะให้สุสิมราชกุมารหรือ สุมนราชกุมาร งเป็นเชษฐโอรสเป็นพระเจ้าแผ่นดินต่อจากพระองค์ แต่จะเป็นเรื่องกงเกวียน กงกรรมหรืออะไรก็ตาม ปรากฏว่ามุขมนตรีทั้งหลายพร้อมใจกันยกราชสมบัติถวายอโศกราช กุมาร ซึ่งเป็นอุปราชอยู่ที่เมืองอุชเชนี แคว้นอวันตี พระเจ้าพินทุสารมีพระราชโอรส พระราชธิดาถึง 100 พระองค์ พระเจ้าอโศกเป็นโอรสของพระนางศิริธรรมา หลังจากได้รับ ราชสมบัติแล้วต้องปราบปรามพระเชษฐา พระอนุชาที่แข็งข้อพร้อมด้วยพรรคพวกบริวารอยู่นาน ตามประวัติบอกว่า ได้จับพระเชษฐา พระอนุชาปลงพระชนม์เกือบหมด คงเหลือแต่ติสสราช กุมาร ซึ่งร่วมพระชนนีเดียวกันเพียงพระองค์เดียว ตอนต้นรัชสมัยคงนับถือศาสนาพราหมณ์ตาม พระราชบิดา ได้ทรงทำอะไรรุนแรงหลายอย่างด้วยกัน โดยเฉพาะทางด้านฆ่าคน สิ่งที่ทำให้ สลดพระทัยมาก คือ สงครามกลิงคราษฎร์ที่ต้องเสียชีวิตคนทั้งสองฝ่าย ฝ่ายละหลายหมื่น ต่อมาได้สดับธรรมจากนิโครธสามเณร เกิดความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา ทรงสนพระทัย ศึกษาสดับรับฟังธรรมโดยพิสดาร จนสามารถนําเอาหลักธรรมในทางพระพุทธศาสนาเข้ามา ใช้ในการบริหารประเทศ ซึ่งถือได้ว่าเป็นยุคเดียวที่พระพุทธศาสนามีอิทธิพลในการบริหาร บ้านเมือง ทรงยุติการขยายราชอาณาเขตด้วยกองทัพ แต่ทรงใช้หลักธรรมวินัย คือชัยชนะ โดยธรรม ทรงปฏิบัติการปกครองบ้านเมือง โดยใช้หลักธรรมในการบริหาร เช่น 1. ปกครองบ้านเมืองโดยระบบธรรมาธิปไตย คือใช้หลักพระธรรมวินัยบริหาร บ้านเมือง 2. อุทิศพระองค์เป็นธรรมทาส ทรงหวังผลทั้งในภพนี้และภพหน้า นำประชาชนให้ เว้นจากมิจฉาชีพ ดำรงชีวิตโดยหลักสัมมาอาชีวะ 3. เสด็จประพาสเพื่อธรรม คือ เที่ยวนมัสการปูชนียสถานในพระพุทธศาสนา และทรงแนะนําสั่งสอนประชาชนให้รู้และปฏิบัติ 4. ปฏิวัติสังคมโดยธรรม ยกเลิกพิธีกรรมที่มีการเบียดเบียนทำลายล้าง ห้ามฆ่าสัตว์ บูชายัญ ด้วยกฎ “มา ฆาต” คือห้ามฆ่า แม้ภายในส่วนต่าง ๆ ของประเทศ 5. ใช้ระบบรัฐสวัสดิการด้วยการสร้างโรงพยาบาลรักษาคนและโรงพยาบาลรักษา สัตว์ ปลูกสมุนไพรไว้ในส่วนต่าง ๆ ของประเทศ ขุดบ่อน้ำ สระน้ำ สร้างถนน คูคลอง เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชน บทที่ 3 การสังคายนาเป็นเหตุให้เกิด พระไตรปิฎก DOU 53