การสังคายนาครั้งที่ 8 และ 9 : หน้า 76/220

5. จตุตถสารัตถมัญชุสา ฎีกามโนรถบูรณี 6. ปฐมปรมัตถ์ปปกาสินี ฎีกาอัตถสาลินี อรรถกถาอังคุตตรนิกาย อรรถกถาธรรมสังคณี 7. ทุติยปรมัตถ์ปปกาสินี ฎีกาสัมโมหวิโนทนี อรรถกถาวิภังคปกรณ์ 8. ตติยปรมัตถ์ปปกาสินี ฎีกาปรมัตถทีปนี อรรถกถาปัญจปกรณ์ แห่งอภิธรรมปิฎก เช่นเดียวกับครั้งที่ 6 บางมติไม่ถือว่าเป็นการสังคายนา เพราะเหตุผลเช่นเดียวกับ การสังคายนาครั้งที่แล้ว สังคายนาครั้งที่ 8 ทำในประเทศไทย ประมาณ พ.ศ. 2020 พระเจ้าติโลกราชแห่ง เชียงใหม่ได้อาราธนาพระภิกษุผู้ทรงไตรปิฎก ในวัดโพธารามเป็นเวลา 1 ปี จึงสำเร็จ สังคายนา ครั้งนี้จัดเป็นครั้งที่ 1 ในประเทศไทย สังคายนาครั้งที่ 9 ทําในประเทศไทยเมื่อ พ.ศ. 2331 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอด- ฟ้าจุฬาโลกปฐมกษัตริย์แห่งบรมราชจักรีวงศ์ กรุงรัตนโกสินทร์ ได้ทรงอาราธนาพระสงฆ์ให้ ชำระพระไตรปิฎก ในครั้งนี้มีพระสงฆ์ 218 รูป กับราชบัณฑิตาจารย์อุบาสก 32 คน ช่วยกัน ชาระพระไตรปิฏก แล้วจัดให้มีการจารึกลงใบลาน สังคายนาครั้งนี้สําเร็จภายใน 5 เดือน จัด ว่าเป็นสังคายนาครั้งที่ 2 ในประเทศไทย ประวัติการสังคายนา 9 ครั้งตามที่ปรากฏในหนังสือสังคีติยวงศ์ ซึ่งสมเด็จพระวันรัต รจนาไว้นี้ ภิกษุชินานันทะ ศาสตราจารย์ภาษาบาลี และพุทธศาสตร์แห่งสถาบันภาษาบาลีที่ นาลันทาได้นำไปเล่าไว้เป็นภาษาอังกฤษ ในหนังสือ 2,500 ปีแห่งพระพุทธศาสนาในอินเดีย ซึ่งพิมพ์ขึ้นในโอกาสฉลอง 25 พุทธศตวรรษในอินเดียด้วย 3.1.5 การนับครั้งสังคายนาของฝ่ายมหายาน จะกล่าวถึงสังคายนาฝ่ายมหายานไว้ในที่นี้ด้วย เพื่อ เพื่อเป็นแนวศึกษาและประดับ ความรู้ เพราะไตรปิฎกของฝ่ายเถรวาท โดยเฉพาะสุตตันตปิฎก ได้มีคำแปลในภาษาจีนซึ่ง แสดงว่าฝ่ายมหายานได้มีเอกสารของฝ่ายเถรวาทอยู่ด้วย จึงควรจะได้สอบสวนดูว่า ความเป็น มาแห่งพระไตรปิฎกนั้น ทางฝ่ายมหายานได้กล่าวถึงไว้อย่างไร เมื่อกล่าวตามหนังสือพุทธประวัติและประวัติสังฆมณฑลสมัยแรกตามฉบับของ ทิเบต ซึ่งชาวต่างประเทศได้แปลไว้เป็นภาษาอังกฤษ ได้กล่าวถึงการสังคายนา 2 ครั้ง คือ ครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 ในอินเดีย ดังที่รู้กันอยู่ทั่วไป แต่จะเล่าไว้ในที่นี้ เฉพาะข้อที่น่าสังเกตคือ บทที่ 3 ก า ร สั ง ค า ย น าเป็นเหตุให้เกิด พระไตรปิฎก DOU 67